ฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดแยกส่วนกะเม็ง

Abstract

การวิจัยฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดแยกส่วนกะเม็ง เป็นศึกษาการสกัดแยกส่วนกะเม็งเพื่อหาสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพของกะเม็ง โดยมีการสกัดด้วยตัวทำละลาย 5 ชนิด คือ 95% เอธานอล เฮกเซน ไดคลอโร มีเทน เอทธิลอะซิเทต และบิวธานอล พบว่าตัวทำละลายไดคลอโรมีเทนให้ผลผลิตสารสกัดกะเม็งที่แยกได้จากตัวทำละลายต่อปริมาณสารตั้งต้น (% Yield) สูงที่สุด คือ 37.27% จากนั้นนำมาทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดแยกส่วนกะเม็งกับระบบการห้ามเลือดและการต้านเชื้อแบคทีเรีย ผลการทดสอบพบว่า (1) สารสกัดหยาบกะเม็งที่สกัดด้วย 95% เอธานอล (6.10 ± 0.56 นาที) สารสกัดแยกส่วนชั้นเฮกเซน (6.45 ± 0.54 นาที) ไดคลอโรมีเทน (7.00 ± 0.62 นาที) และเอทิลอะซีเตต (7.22 ± 0.74 นาที) สามารถเหนี่ยวนำให้เกิดลิ่มเลือดสมบูรณ์ได้เร็วกว่าชุดควบคุมระบบ (7.78 ± 0.95 นาที) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ด้วยวิธี mWBCT นอกจากนี้ยังพบว่าสารสกัดหยาบกะเม็งที่สกัดด้วย 95% เอธานอล (10.71 ± 0.92 วินาที) สารสกัดแยกส่วนกะเม็งชั้นเฮกเซน (10.35 ± 0.89 วินาที) และไดคลอโรมีเทน (10.18 ± 0.89 วินาที) สามารถกระตุ้นการทำงานของปัจจัยการแข็งตัวของเลือดทางด้วย extrinsic pathway ในการเกิดก้อนไฟบริน ได้เร็วกว่าชุดควบคุมระบบ (11.45 ± 0.92 วินาที) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) นอกจากนี้ยังพบว่าสารสกัดแยกส่วนชั้นเฮกเซนและและไดคลอโรมีเทน สามารถกระตุ้นการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับชุดควบคุม (p<0.05) (2) สารสกัดแยกส่วนชั้นไดคลอโรมีเทน สามารถกระตุ้นการเคลื่อนที่ของเซลล์ HaCaT ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) (3) สารสกัดแยกส่วนกะเม็งจากตัวทำละลายทั้ง 5 ชนิด ที่ความเข้มข้น 20 mg/mL มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียสายพันธุ์ดื้อยา Escherichia coli 0449, Escherichia coli 0484 ESBL ampc, Klebsiella pneumoniae 0486, Klebsiella pneumoniae CRE และสายพันธุ์มาตรฐาน Staphylococcus aureus ATCC 29213, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Escherichia coli ATCC 25922 ได้ แต่ไม่มีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียดื้อยา Acinetobacter baumannii MDR, Pseudomonas aeruginosa MDR ได้ จากการศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดแยกส่วนกะเม็ง พบว่าสารสำคัญที่ออกฤทธิ์ในกระตุ้นการแข็งตัวของเลือด สมานแผลและยับยั้งเชื้อจุลชีพได้บางสายพันธุ์ อยู่ในกลุ่มของสารสกัดที่สกัดด้วยตัวทำละลายขั้นไดคลอโรมีเทน ซึ่งจะสารที่อยู่ในชั้นไดคลอโรมีเทน เป็นสารในกลุ่มที่มีขั้วน้อยถึงปานกลางออกมาจากกะเม็ง ดังนั้น สารสกัดแยกส่วนกะเม็งชั้นไดคลอมีเทน มีฤทธิ์กระตุ้นการแข็งตัวของเลือด สมานแผลและยับยั้งเชื้อจุลชีพ ข้อมูลเหล่านี้จะมีประโยชน์ด้านการศึกษาสารสกัดกะเม็งบริสุทธิ์เพื่อนำไปผลิตเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรห้ามเลือด ฤทธิ์สมานแผลและยับยั้งเชื้อจุลชีพต่อไป

This study investigated the biological activity of Eclipta prostrata (commonly known as Khameng) by extracting and fractionating it using five different solvents, 95% ethanol, n hexane, dichloromethane, ethyl acetate, and butanol. Among these, dichloromethane yielded the highest extractable product from the plant material, with a yield percentage of 37.27%. The biological activities of the fractionated extracts were subsequently evaluated. The results were as follows. 1). Blood coagulation induction, the crude ethanol extract (6.10 ± 0.56 minutes), hexane fraction (6.45 ± 0.54 minutes), dichloromethane fraction (7.00 ± 0.62 minutes), and ethyl acetate fraction (7.22 ± 0.74 minutes) significantly induced complete blood clotting faster than the system control (7.78 ± 0.95 minutes), with statistical significance (p<0.05), as measured by the modified Whole Blood Clotting Time (mWBCT) method. Additionally, the crude ethanol extract (10.71 ± 0.92 seconds), hexane fraction (10.35 ± 0.89 seconds), dichloromethane fraction (10.18 ± 0.89 seconds) were able to stimulate the activity of coagulation factors via the extrinsic pathway, resulting in faster fibrin clot formation than the system control (11.45 ± 0.92 seconds), with statistical significance (p<0.05). Both the hexane and dichloromethane fractions significantly promoted platelet aggregation when compared to the control (p<0.05). 2). Wound healing potential, the dichloromethane fraction significantly enhanced the migration of HaCaT cells (a human keratinocyte cell line), indicating its potential in promoting wound healing (p<0.05). 3). Antimicrobial activity, all five solvent-based fractions, at a concentration of 20 mg/mL, exhibited antibacterial activity against drug-resistant strains of Escherichia coli 0449, Escherichia coli 0484 ESBL AmpC, Klebsiella pneumoniae 0486, Klebsiella pneumoniae CRE, and standard strains Staphylococcus aureus ATCC 29213, Staphylococcus aureus ATCC 25923, and Escherichia coli ATCC 25922. In contrast, they showed no inhibitory activity against drug-resistant Acinetobacter baumannii MDR and Pseudomonas aeruginosa MDR. These results suggest that the active compounds that have the ability to stimulate blood coagulation, promote wound healing, and inhibit certain microbial strains are likely found in the dichloromethane extract. These compounds are characterized as moderately to non-polar substances extracted from Eclipta prostrata. Therefore, the dichloromethane fraction of Eclipta prostrata shows potential for further development into herbal products for hemostasis, wound healing, and selective antimicrobial applications.