การสำรวจชนิดและการใช้ประโยชนของข่าในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์ของข่าในพื้นที่อำเภอบางบ่อ อำเภอบางพลี อำเภอบางเสาธง และอำเภอเมืองสมุทรปราการซึ่งมีการดำเนินการตั้งแต่เดือนมิถุนายน ถึง เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 โดยมีการเก็บตัวอย่างพืชเพื่อใช้ตรวจสอบชื่อพฤกษศาสตร์ จัดทำตัวอย่างพรรณไม้แห้ง บันทึกข้อมูลพืช ชื่อพื้นเมือง ช่วงเวลาการออกดอก นิเวศวิทยา และได้สร้างรูปวิธานระบุชนิด รวมถึงมีการบันทึกข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ที่มีความรู้ในการใช้ประโยชน์จากพืช จากผลการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาในตัวอย่างข่าทั้งหมด 32 ตัวอย่าง พบว่ามีข่าจำนวน 2 ชนิด ได้แก่ ข่าหลวง (Alpinia galanga(L.) Willd.) และข่าแดง (Alpinia siamensis K. Schum.) โดยชนิดที่มีการกระจายพันธุ์ในพื้นที่มากที่สุดคิดเป็น 84 เปอร์เซ็นต์ ได้แก่ A. siamensis ข่าชนิดนี้พบในพื้นที่ปลูกทั้ง 4 อำเภอ 18 ตำบล ส่วนชนิด A. galanga พบในพื้นที่ปลูก 3 อำเภอ 4 ตำบล คิดเป็น 16 เปอร์เซ็นต์ ในการศึกษาครั้งนี้ได้มีการเก็บข่าในตำบลบางเพรียง อ.บางบ่อ ทั้งหมด 3 ตัวอย่าง โดยผลการตรวจสอบพบว่าเป็น A. siamensis ทั้งหมด ซึ่งข่าของตำบลบางเพรียงค่อนข้างมีชื่อเสียงเนื่องจากมีขนาดเหง้าใหญ่ ขาว สวยและอร่อย ทำให้มีพ่อค้ามารับซื้อทั้งจากในพื้นที่และนอกพื้นที่ สำหรับการศึกษาข้อมูลการใช้ประโยชน์สามารถแบ่งการใช้ประโยชน์ออกเป็น 2 ด้าน ได้แก่ ด้านอาหาร และด้านสมุนไพรซึ่งความรู้ต่าง ๆ เหล่านี้ได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษสืบต่อกันมา

The objectives of this research were to study the species diversity and utilization of Alpinia in Bang Bo District, Bang Phli District, Bang Sao Thong District and Mueang Samut Prakan District, Samut Prakan Province, was conducted from June to August 2023.Plant samples were collected for identification, preparation of herbarium specimens, and record of plant information. The vernacular name, phenology ecological data and a key to the species are provided. Data on usage were obtained through interviews with key informants. The results based on Alpiniamorphology, in all 32 samples, it was found that there are 2 species, namely Kha Luang (Alpinia galanga(L.) Willd.) and Kha Daeng (Alpinia siamensis K. Schum.).The species with the most widespread distribution in the area accounted for 84 percent is viz. A. siamensis, was found in all four districts and across 18 subdistricts. A. galanga, which was found in three districts and four subdistricts, accounted for 16 percent. In this study, a total of 3Alpiniasamples were collected from Bang Phriang Subdistrict, Bang Bo District. The examination results revealed that all samples were A. siamensis. Alpiniafrom Bang Phriang Subdistrict is quite renowned due to its large rhizomes that are white, beautiful, and delicious, attracting merchants to purchase from both within and outside the area. For the utilization, we found that two categories including food and medicinal plants. This knowledge has been transferred through their ancestors.