ประสิทธิภาพของสารสกัดจากพืชสมุนไพรในการกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้าน Aedes aegypti (Culicidae: Diptera)

Abstract

การศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดจากพืชสมุนไพร 5 ชนิด ได้แก่ ใบสะระแหน่ (Mental cordifolia) ผิวมะกรูด (Citrus hystrix) ใบโหระพา (Ocimum basilicum) เหง้าไพล (Zingiber cussumunar) และเมล็ดพริกไทยสด (Piper nigrum) ที่ความเข้มข้น 10,50 และ 100% ในเอทธิลแอลกอฮอล์ ต่อการตรายของลูกน้ำยุงลายบ้านวัย 3 และวัย 4 โดยนำมาเปรียบเทียบกับสารเคมีกำจัดแมลง (ทรายทีมีฟอส) ทำการทดสอบด้วยวิธีการจุ่ม ภายใต้สภาวะปกติในห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบว่า สารสกัดจากเมล็ดพริกไทยสด และผิวมะกรูด ให้ผลการตายต่อลูกน้ำยุงลายบ้านวัย 3 และวัย 4 ดีที่สุด มีค่า Lethal Concentration 50 (LC50) น้อยกว่า 10% โดยสารสกัดจากเมล็กพริกไทยสดและผิวมะกรูด ให้ผลการตาย 100% ต่อลูกน้ำยุงลายบ้านวัย 3 ที่เวลา 60 และ 360 นาที มีค่า Lethal Time 50 (LT50) เท่ากับ 47.30 และ 66.21 นาที ตามลำดับ ทรายทีมีฟอส ให้ผลการตาย 100% ที่เวาลา 180 นาที มีค่า (LT50) เท่ากับ 48.88 นาที และสารสกัดจากผิวมะกรูดและเมล็ดพริกไทยสด ให้ผลการตาย 100% ต่อลูกน้ำยุงลายบ้านวัย 4 ที่เวลา 360 นาทีเท่ากัน มีค่า LT50 เท่ากับ 94.27 และ 203.27 นาที ตามลำดับในขณะที่ทราบทีมีฟอสให้ผลการตาย 100% ที่เวลา 1,440 นาที มีค่า LT50 เท่ากับ 104.62 นาที ซึ่งสารสกัดจากเมล็ดพริกไทยสด ผิวมะกรูด และทรายเทมีฟอส ให้ผลการตายต่อลูกน้ำยุงลายบ้านไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) ดังนั้น จึงควรมีการวิจัยและพัฒนานำสารสกัดจากเมล็ดพริกไทยสดและผิวมะกรูดไปใช้ในการกำจัดลูกน้ำยุงลายบ้านในพื้นที่จริงต่อไป

Lavicidal efficacy of herbal extracts from kitchen mint leaves (Mental cordifolia), kaffir lime peels (Citrus hystrix), sweet basil leaves (Ocimum basilicum), phlai rhizomes (Zingiber cussumunar) and black pepper seeds (Piper nigrum) were evaluated against third and fourth instar larvae of Aedes aegypti. The larvae were tested at 10, 50 and 100% concentrations in ethyl alcohol and compared them with chemical insecticide (temephos) by dipping method. The results revealed that black pepper seeds and kaffir lime peels extracts gave the high mortality against both of third and fourth instar larvae with median lethal concentration (LC50) less than 10%. Black pepper seeds and kaffir lime peels extracts showed 100% mortality of third larvae at 60 and 360 minutes, with median lethal time (LT50) were 47.30 and 66.21 minutes, respectively. Temephos gave 100% mortality of third larvae at 180 minutes and LT50 was 48.88 minutes. In addition, both kaffir lime peels and black pepper seeds extracts gave 100% mortality of fourth larvae at 360 minutes and LT50 were 94.27 and 203.27 minutes, respectively. Temephos gave 100% mortality of fourth larvae at 1,440 minutes and LT50 was 104.62 minutes. This study showed that herbal extracts of black pepper seeds, kaffir lime peel including temephos have the potential to control A. aegypi larvae not different significantly (p<0.05). Thus, the extracts of black pepper seeds and kaffir lime peels should be further studied for field applications.