ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับระดับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูงที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล

Abstract

โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูง โดยที่การพบปัจจัยทางเมทาบอลิกร่วมด้วยจนกลายเป็นกลุ่มอาการเมทาบอลิกซินโดรม เป็นสาเหตุการเสียชีวิตที่สำคัญ วัตถุประสงค์การวิจัย เพื่อศึกษาระดับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่ วิธีดำเนินการวิจัย รวบรวมข้อมูลและผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการจากการตรวจสุขภาพ ประจำปี 2565 ของผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่ไม่มีประวัติการป่วยโรคระบบหัวใจและหลอดเลือด ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในอำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการและ อำเภอเมืองจังหวัดฉะเชิงเทรา (เขตสุขภาพที่ 6) จำนวน 788 ราย และประเมินความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยใช้ Thai CV Risk Score ผลการศึกษา 1. ความยาวเส้นรอบเอวและสัดส่วนความยาวเส้นรอบเอวกับความสูงมากกว่ามาตรฐานพบร้อยละ 67.6 และร้อยละ 83.8 ตามลำดับ โดยเพศหญิงมีความยาวเส้นรอบเอวและสัดส่วนความยาวเส้นรอบเอวกับความสูงเกินมาตรฐานมากกว่าเพศชายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 2. ความชุกของค่าระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1C) ที่เหมาะสมพบร้อยละ 36.9 ขณะที่เพศชายพบว่ามีค่า HbA1C เกินมาตรฐานมากกว่าเพศหญิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติและกลุ่มตัวอย่างอายุน้อยกว่า 60 ปีมีค่า HbA1C เกินมาตรฐานมากกว่ากลุ่มผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 3. ความชุกของระดับ Total – cholesterol และ LDL- cholesterol มีค่าเกินมาตรฐานพบร้อยละ 38.6 และ 58.8 ตามลำดับ และ HDL-cholesterol มีค่าต่ำกว่ามาตรฐาน Triglyceride และ TG/HDL-cholesterol ratio ที่มีค่าเกินมาตรฐานพบร้อยละ 26.3, 38.7 และ 24.7 ตามลำดับ โดยพบความชุกในเพศชายมากกว่าเพศหญิงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติความชุกของระดับ LDL-cholesterol ที่มีค่าเกินมาตรฐานของกลุ่มตัวอย่างอายุน้อยกว่า 60 ปี มากกว่ากลุ่มผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 31.8 มีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดในระดับสูงขึ้นไป 4. ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ในอีก10 ปีข้างหน้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ อายุการสูบบุหรี่ โรคประจำตัว ความยาวเส้นรอบเอว HbA1C, Total และ HDL cholesterol และ TG/HDL- C ratio ดังนี้ 4.1 เพศชายมีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ในอีก10 ปีข้างหน้ามากกว่าเพศหญิงประมาณ 2 เท่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR =2.16,95%CI =1.58-2.93) 4.2 กลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้สูงอายุมีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้า มากกว่ากลุ่มที่อายุน้อยกว่า 60 ปีประมาณ 16 เท่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR =1,95%CI=8.48- 31.48) 4.3 กลุ่มตัวอย่างที่สูบบุหรี่มีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้ามากกว่ากลุ่มตัวอย่างที่ไม่สูบบุหรี่ประมาณ 4 เท่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR =4.14, 95%CI =1.95-8.78) 4.4 กลุ่มตัวอย่างที่เป็นเบาหวานและความดันโลหิตสูงร่วมด้วยมีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและ หลอดเลือด 10 ปีข้างหน้ามากกว่ากลุ่มที่มีโรคเบาหวานหรือความดันโลหิตสูงเพียง 1 โรคประมาณ 3 เท่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 4.5 กลุ่มตัวอย่างที่มีความยาวเส้นรอบเอวเกินมาตรฐานมีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้าน้อยกว่ากลุ่มที่มีค่าความยาวเส้นรอบเอวเหมาะสมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR=0.65,95%CI =0.47-0.91) 4.6 กลุ่มตัวอย่างที่มีค่า HbA1C เกินมาตรฐาน มีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้ามากกว่ากลุ่มที่มีค่าเหมาะสมประมาณ 1.7 เท่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR =1.66, 95%CI =1.18-2.34) 4.7 และกลุ่มตัวอย่างที่มีค่า Total cholesterol เกินมาตรฐาน มีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้าน้อยกว่ากลุ่มที่มีค่าเหมาะสมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR =0.73,95%CI=0.53-0.99) 4.8 กลุ่มตัวอย่างที่มีระดับ HDL-C ต่ำกว่ามาตรฐานมีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ในอีก10 ปีข้างหน้ามากกว่ากลุ่มที่มีค่าเหมาะสมเกือบ 2 เท่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR=1.95,95%CI =1.40-2.71) และกลุ่มตัวอย่างที่มี TG/HDL-C ratio เกินกว่ามาตรฐาน มีโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 10 ปีข้างหน้ามากกว่ากลุ่มที่มีค่าเหมาะสมประมาณ 1.5 เท่า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR=1.56, 95%CI =0.47-1.16) สรุปข้อเสนอแนะ ผลการวิจัยเกี่ยวกับสถานการณ์ระดับความเสี่ยงของการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด ในอีก10 ปี ข้างหน้าและปัจจัยทางเมทาบอลิก ในผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่สะท้อนถึงผลลัพธ์ของการดูแลรักษา ขนาดและความรุนแรงของปัญหา สามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปพัฒนาปรับปรุงวางแผนการดูแลผู้ป่วยหรือนำข้อมูลไปใช้ในการออกแบบหรือพัฒนาโครงการที่ส่งเสริมความตระหนักให้ผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงตระหนักถึง ความสำคัญของการควบคุมปัจจัยทางเมทาบอลิกและการลดระดับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด

Background: Cardiovascular disease is a major complication and cause of death in diabetic and hypertensive patients. Cardio-metabolic factors found in diabetic and hypertensive patients are known to increase the risk of cardiovascular disease. Objective. To study the prevalence of cardiovascular risk levels and factors associated with cardiovascular risk in diabetic and hypertensive patients. Method: Data collection from laboratory test results from health examinations of diabetic and hypertensive patients with no history of cardiovascular disease in 2022 at sub-district health promotion hospitals in Bang Phli District, Samut Prakan Province and Mueang District, Chachoengsao Province (Health Region 6) , totaling 788 cases, and assessing the risk of cardiovascular disease using the Thai CV Risk Score. Results: 1. Waist circumference and waist to height ratio were found to be 67.6% and 83.8%, respectively, exceeding the standard. Females had significantly higher waist circumference and waist circumference-to-height ratio than males. 2. The prevalence of appropriate HbA1C levels was found to be 36.9%, while males had significantly higher HbA1C values than females, and subjects under 60 years of age had significantly higher HbA1C values than the elderly group. 3. The prevalence of Total-cholesterol and LDL-cholesterol levels exceeding the standard were found at 38.6% and 58.8%, respectively, and HDL-cholesterol levels below the standard. Triglyceride and TG/HDL-cholesterol ratio exceeding the standard were found at 26.3%, 38.7%, and 24.7%, respectively, with a significantly higher prevalence in males than females. The prevalence of LDL-cholesterol levels exceeding the standard in the sample group under 60 years of age was significantly higher than in the elderly group. 31.8% of the sample group had a high risk of cardiovascular disease. 4. Factors significantly associated with the risk of cardiovascular disease in the next 10 years were gender, age, smoking, underlying diseases, waist circumference, HbA1C, Total and HDL- cholesterol, and TG/HDL- C ratio as follows: 4.1 Men were approximately twice as likely to have cardiovascular disease in the next 10 years as women, which was statistically significant. (OR = 2.16, 95%CI = 1.58-2.93) 4.2 The elderly sample group had a statistically significant risk of cardiovascular disease in the next 10 years of approximately 16 times more than the sample group under 60 years of age. (OR = 1, 95%CI = 8.48-31.48) 4.3 The sample group that smoked had a statistically significant risk of cardiovascular disease in the next 10years of approximately 4times more than the sample group that did not smoke (OR = 4.14, 95%CI = 1.95-8.78). 4.4 The sample group that had diabetes and high blood pressure had a statistically significant risk of cardiovascular disease in the next 10 years of approximately 3 times more than the sample group that had diabetes or high blood pressure alone. 4.5 The sample group that had wrist circumference that exceeded the standard had a statistically significant lower risk of cardiovascular disease in the next 10 years than the sample group that had a suitable waist circumference. (OR=0.65,95%CI =0.47-0.91) 4 . 6 The sample group with HbA1 C values exceeding the standard had a statistically significant risk of cardiovascular disease in the next 10 years, approximately 1.7 times more than the group with the optimal value (OR =1.66, 95%CI =1.18-2.34) 4.7 The sample group with the Total cholesterol values exceeding the standard had a statistically significant lower risk of cardiovascular disease in the next 10 years than the group with the optimal value. (OR =0.73,95%CI=0.53-0.99) 4.8 The sample group with the HDL-C level below the standard had a statistically significant risk of cardiovascular disease in the next 10 years, almost 2 times more than the group with the optimal value (OR=1.95,95%CI =1.40-2.71) and the sample group with the TG/HDL-C ratio exceeding the standard The risk of cardiovascular disease in the next 10 years was approximately 1.5 times higher than the optimal group, which was statistically significant (OR=1.56, 95%CI =0.47-1.16). Conclusion and recommendations. Research results on the risk level of cardiovascular disease in the next 10 years and metabolic factors in diabetic and hypertensive patients at sub-district health promotion hospitals, that reflects the results of treatment and severity of the problem. The data can be used to develop and improve patient care plans or to design projects that promote awareness for diabetic and hypertensive patients to realize the importance of controlling metabolic factors and reducing the risk of cardiovascular disease.