การกลืนกลายการเสริมพลังชาวไทยเชื้อสายรามัญและการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชน : กรณีศึกษาหมู่บ้านมอญปากลัด ตำบลทรงคนอง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ

Abstract

การศึกษาเรื่อง “การกลืนกลายการเสริมพลังของชาวไทยเชื้อสายรามัญและการมีส่วนร่วมในการ พัฒนาชุมชน” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับการมีส่วนร่วมในด้านการพัฒนาชุมชนของชาวมอญ ปากลัดในตำบลทรงคนอง การกลืนกลายสู่วัฒนธรรมไทย และการเสริมพลังในระดับบุคคล โดยกลุ่มเป้าหมายที่ทำการศึกษา เป็นกลุ่มผู้นำชุมชน ผู้มีความรู้ และประชาชนทั่วไป กลุ่มผู้ชาย 5 คน กลุ่มผู้หญิง 5 คน รวมทั้งหมด 10 คน ศึกษาเฉพาะหมู่บ้านทรงคนอง และหมู่บ้านโรงเรือ ใช้ รูปแบบการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยทำการศึกษาเป็นรายบุคคล ใช้วิธีการสัมภาษณ์พูดคุยแบบเจาะลึก และการสังเกต โดยจะนำเสนอถึงปัจจัยส่วนบุคคลในด้านเอกลักษณ์ของมอญ การย้ายถิ่น การกลืนกลาย ทางวัฒนธรรม การเสริมพลัง และการมีส่วนร่วมพัฒนาชุมชน จากการศึกษา พบว่า ชาวไทยเชื้อสายมอญในหมู่บ้านทรงคนอง และหมู่บ้านโรงเรือยังคง รักษาความเป็นเอกลักษณ์ของมอญในด้านประเพณีไว้เป็นอย่างดี มีการปฏิบัติตนเป็น พุทธศาสนิกชนที่ดี ตามแบบฉบับของมอญที่เคร่งครัดในเรื่องศาสนา แต่ในด้านการแต่งกาย อาหาร ความเชื่อ และภาษา ได้มีการปรับเปลี่ยน โดยไปรับวัฒนธรรมอื่นมาผสมผสาน การย้ายถิ่นของชาวมอญ การศึกษานี้พบว่า คนมอญปากลัดในตำบลทรงคนอง ส่วนใหญ่ บรรพบุรุษรุ่นปู่ย่าตายายอาศัยอยู่ที่นี่ตั้งแต่เกิด และคนรุ่นเก่าส่วนใหญ่ไม่เคยมีการย้ายออกจากพื้นที่ เดิม นอกจากคนรุ่นใหม่ หรือรุ่นลูกหลานที่แต่งงานมีครอบครัว จึงย้ายครอบครัวตนเองออกไป การกลืนกลายทางวัฒนธรรม จากการศึกษาพบว่า ปัจจุบันชาวไทยเชื้อสายมอญในตำบลทรงคนอง ไม่จำเป็นจะต้องแต่งงานกับคนมอญด้วยกัน แต่สามารถผสมผสานกับวัฒนธรรมอื่นได้โดยปราศจาก ความขัดแย้งและอคติทางชาติพันธุ์ อาทิ คนมอญแต่งงานกับคนนับถือศาสนาอิสลาม คนมอญแต่งงาน กับคนต่างพื้นที่ เช่น คนภาคอีสาน คนจีน เป็นต้น ในด้านงานประเพณีวัฒนธรรมอื่นที่ นอกเหนือจากประเพณีที่เกี่ยวกับมอญแล้ว พบว่า ชาวไทยเชื้อสายมอญสามารถไปร่วมงานอื่น ๆ ได้ อาทิ งานแต่ง งานบวช งานแห่เทียน ทอดกฐิน หรือแม้งานประเพณีที่ต่างศาสนา เช่น ศาสนาคริสต์ อิสลาม สามารถไปร่วมงานได้ตามปกติ ไม่มีการแบ่งแยก เพราะทุกศาสนาอยู่ร่วมกันได้ การเสริมพลังในระดับบุคคลของชาวไทยเชื้อสายมอญในหมู่บ้านมอญปากลัด ตำบลทรง คนอง ผลการศึกษาพบว่า ส่วนใหญ่เป็นผู้มีความมั่นใจในตนเองสูง กล้าตัดสินใจ มีความเป็นตัวของตัวเอง เพราะเนื่องจากโครงการกิจกรรมต่าง ๆ ในชุมชน โดยเฉพาะด้านประเพณี ชาวไทยเชื้อสายมอญจะ เป็นผู้ริเริ่มมาก่อน จึงมีความเด็ดเดี่ยว กล้าตัดสินใจสูง โดยไม่พึ่งใคร แต่ก็มีการรับฟังความคิดเห็นของ ผู้อื่นด้วยเช่นกัน ในด้านการยอมรับและเห็นคุณค่าของผู้อื่น พบว่า ภาพรวมชาวไทยเชื้อสายมอญ เป็นคนที่ยอมรับในเหตุผล และเห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์เป็นอย่างมาก ถ้าใครเดือดร้อนมาจะให้ ความช่วยเหลือและเกื้อกูลกันเป็นอย่างดี ในด้านความเอื้ออาทรที่มีต่อเพื่อนบ้านในชุมชนแต่ละบุคคล จะแสดงถึงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แตกต่างกันไปตามหน้าที่ หรือบางกรณีรู้สึกว่าไม่ใช่หน้าที่ตน แต่มีจิตใจ ที่โอบอ้อมอารีต่อผู้ที่ตกทุกข์ได้ยาก การมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนของชาวไทยเชื้อสายมอญในหมู่บ้านมอญปากลัด ตำบล ทรงคนอง จากการศึกษาพบว่า ส่วนใหญ่บทบาทสำคัญในมีส่วนร่วม คือ บทบาทในด้านงาน ประเพณีเป็นหลัก ซึ่งชาวบ้านแต่ละคนที่มีความถนัดด้านไหน ก็จะรับผิดชอบในงานนั้น กล่าวได้ว่า บทบาทนี้ชาวไทยเชื้อสายมอญจะเป็นผู้ปฏิบัติการ นอกจากนี้ บทบาทในการมีส่วนร่วมที่เกี่ยวกับ โครงการ/กิจกรรมอื่นที่เกิดขึ้นในชุมชนขึ้นอยู่กับตำแหน่งหน้าที่ที่ได้รับการแต่งตั้ง หรือเกิดจากการ เสียสละเพื่อส่วนรวม ผู้วิจัยได้เสนอให้รัฐควรให้ความสำคัญแก่ชนกลุ่มน้อย กลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ เช่น เขมร พม่า มอญ ฯลฯ ในด้านการจัดสวัสดิการต่าง ๆ อย่างทั่วถึง ซึ่งบางกรณีพบว่าชนกลุ่มน้อยที่อพยพเข้ามาอยู่ ในประเทศไทยมีทั้งที่ผิดกฎหมายและถูกกฎหมาย เช่น แรงงานต่างด้าว รัฐควรมีนโยบายเกี่ยวกับ การส่งเสริมและสนับสนุนภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์มอญ โดยเฉพาะในด้านเอกลักษณ์ วัฒนธรรม ซึ่งยังมิได้รับการเผยแพร่มากนัก ชุมชนควรมีการประชุม เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับ ปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน เช่น การเปิดเวทีชาวบ้าน อย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อรับทราบปัญหาที่ เกิดขึ้นในชุมชน และเพื่อให้ชาวบ้านตระหนัก ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาและ พัฒนาชุมชนต่อไป