การประยุกต์ใช้ชี่กงบำรุงปอดและท่ายืนปัญจธาตุ: แนวทางการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมในบริบทสังคมไทย

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางฝึกปฏิบัติรวมถึงประโยชน์และกลไกของชี่กงทั้งในรูปแบบท่านิ่ง (ท่ายืนปัญจธาตุ) และท่าเคลื่อนไหว (ชี่กงบำรุงปอด) พร้อมทั้งวิเคราะห์ความสอดคล้องระหว่างการฝึกจิตในชี่กงกับการฝึกสมาธิตามแนวพุทธแบบไทย ดำเนินการรวบรวมข้อมูลโดยผ่านการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์แผนจีนและครูฝึกชี่กง ร่วมกับการค้นคว้าเอกสารวิชาการ เพื่อสังเคราะห์ข้อมูลทั้งเชิงทฤษฎีและการปฏิบัติจริง เพื่อชี้ให้เห็นถึงศักยภาพของชี่กงในการส่งเสริมสุขภาพแบบองค์รวม ทั้งในด้านร่างกายและจิตใจ เสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ชี่กงในบริบทวัฒนธรรมไทยร่วมสมัย โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุและประชากรวัยทำงาน เพื่อป้องกันโรค ฟื้นฟูสมดุลชีวิต และส่งเสริมการดูแลสุขภาพตนเองอย่างยั่งยืน

This article aims to present the practical guidelines for Qigong training, together with an explanation of its benefits and underlying mechanisms in both static practice (five elements standing meditation) and dynamic practice (lung-nourishing Qigong). It also analyzes the congruence between the meditative aspects of Qigong and traditional Thai Buddhist mindfulness practices. The data collection employed a qualitative approach, combining in-depth interviews with experts in traditional Chinese medicine and Qigong instructors; together with a review of academic literature, to synthesize both theoretical perspectives and practical experiences, highlighting the potential of Qigong as a holistic health modality that integrates physical and mental well-being. The article proposes approaches or application of Qigong in the context of contemporary Thai culture, particularly among the elderly and working-age populations, to support disease prevention, restoration of life balance, and sustainable self-care.

本文旨在系统呈现气功练习的实践方法、并阐述气功在静态练习（五行桩）与动态练习（健身气功养肺方）中的功效及其作用机制，同时分析了气功中的修心方法与泰国佛教传统禅修实践之间的契合性。本文章通过采集中医专家和气功导师的深度访谈，并结合相关学术文献的查阅，以综合理论与实践层面的信息，指出气功作为一种融合身心的整体健康方法，具有促进身体与心理健康的潜力，并进一步提出了在泰国当代背景下应用气功的实践途径，尤其适用于老年人及工作年龄人群，以达到疾病预防、生活平衡恢复及可持续的自我健康管理的目标。