คุณค่า และความหมายของชีวิตในปรัชญาขงจื่อ

Abstract

บทความนี้มุ่งนำเสนอทัศนะเกี่ยวกับคุณค่า และความหมายของชีวิตในปรัชญาขงจื่อในมิติที่สำคัญ 2 ประการ คือ ประการแรก เป็นมิติเกี่ยวกับตนเองคือ การเรียนรู้ความเป็นมนุษย์ผ่านการขัดเกลาด้วยคุณธรรมเพื่อทำหน้าที่ใน การจัดการกับชีวิตตนเองได้อย่างมีคุณค่า น่ายกย่องและมีเกียรติ ซึ่งจะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อมนุษย์ศึกษาอบรมตนเองจน บรรลุคุณธรรมขั้นพื้นฐานของความเป็นมนุษย์คือ “เหริน” หรือ มนุษยธรรม ได้แก่ การรู้จักมอบความรักให้แก่กันและกัน ประการที่สอง เป็นมิติเกี่ยวกับส่วนอื่น และมีการกระทำที่กว้างขวางในลักษณะที่ว่าชีวิตจะต้องเกี่ยวข้องสัมพันธ์กับคนอื่นภายใต้หลักจารีต หรือ “หลี่” ได้แก่ หลักการแสดงออกถึงความงามทางมารยาทระหว่างมนุษย์เพื่อทำประโยชน์แก่ผู้อื่นและสังคมได้อย่างกลืมกลืน

This paper attempts to examine the viewpoint of valuable and meaningful life in Confucius Philosophy. There are two important aspects. First, it is the inner aspect or self-aspect. It is learning how to shape our beings through virtue to manage our life invaluably and honorably. We have to achieve our self-training to the fundamental virtue level called “ren” or mankind: how to give love to each other. Second, it is the other aspect as social animal under traditional the principle “Li”: how to have good manners in a valuable ways between mankind to benefit others and society harmoniously.