ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสมุทรปราการ

Abstract

การวิจัยแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับคุณภาพชีวิตรายด้าน โดยรวมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม) และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตกลุ่มตัวอย่างที่ศึกษา คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในจังหวัดสมุทรปราการ จำนวน 372 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มแบบกลุ่มหลายชั้น เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามซึ่งเป็นแบบวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก (WHOQOL-BREF) ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2548 ถึง 31 พฤษภาคม 2548 วิเคราะห์ข้อมูลโดยโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อคำนวณ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสูงสุด ค่าต่ำสุด และสถิติไค-สแควร์ ผลการศึกษา พบว่า อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ส่วนใหญ่เป็นหญิงมีอายุ ระหว่าง 15-49 ปี สถานภาพสมรสคู่ จบการศึกษาระดับประถมศึกษา ทำงานเป็นแม่บ้าน พักอาศัยในเขตเทศบาล มีรายได้ครอบครัวระหว่าง 5,000-10,000 บาทต่อเดือน มีโรคประจำตัว ร้อยละ 61.3 ในจำนวนนี้ เป็นโรคความดันโลหิตสูงมากที่สุด มีอายุการทำงานเป็น อสม. น้อยกว่า 5 ปี และ ส่วนมากมีบทบาทเฉพาะการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ด้านคุณภาพชีวิต พบว่า คุณภาพชีวิตโดยทั่วไปและสุขภาพโดยทั่วไปอยู่ในระดับปานกลาง คุณภาพชีวิตด้านร่างกาย ด้าน จิตใจ ด้านความสัมพันธ์ทางสังคมและคุณภาพชีวิตโดยรวมระดับดี คุณภาพชีวิตด้านสิ่งแวดล้อม ระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 คือ เพศ ระดับการศึกษา และความเพียงพอของรายได้ ข้อเสนอแนะ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน นำผลการศึกษาเป็นข้อมูลพื้นฐานไปใช้เป็นแนวทางในการวางแผนและดำเนินการพัฒนาคุณภาพชีวิตของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยเฉพาะคุณภาพ ชีวิตด้านสิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิตและสุขภาพโดยทั่วไปซึ่งอยู่ในระดับปานกลาง

This research is a cross sectional analytic study, which aimed to examine level of quality of life and factors related to quality of life among the village health volunteers. Three hundreds and seventy two village health volunteers were selected by using Multi stage Cluster sampling technique. Data was collected by using WHOQOL-BREF questionnaire during 1 April to 31 May 2005. The statistical analyses were done by using computer program for calculating frequency, percentage, mean, standard deviation, maximum, minimum, and chi -square test. The results of the study found that most village health volunteers were women. The age was between 15 to 49 year olds. Most of them were married and graduated form elementary school. The village health volunteers were mostly housework, which had family income between 5,000-10,000 baht per month. Most village health volunteers (61.3%) had diseases and Hypertension was the highest number. They mostly lived in municipal area and worked less than 5 years. The majority of village health volunteers had worked only one role as village health volunteers. This study also found that the village health volunteers were in the middle level of quality of life and health. The quality of life in physical domain, mental domain, social relationship domain and overall quality of life were in the good level, except the environmental domain was in the middle level. The factors related to quality of life among the village health volunteers were sex, education and adequate income (P <0.01) The finding of this study suggested that health care personnel and other staffs involved with the village health volunteers could bring this result as data-based to provide guideline for planning and developing quality of life among the village health volunteers, who have been in the middle level of quality of life especially quality of life in the environmental domain and health.