การพัฒนาโปรแกรมบนระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ในการประเมินและให้คำปรึกษาเรื่องโรคคออักเสบสำหรับเภสัชกรชุมชน

Abstract

การดื้อยาปฏิชีวนะมีแนวโน้มรุนแรงมากขึ้น มีสาเหตุเกิดจากการใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่สมเหตุผล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโรคติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน เช่น ไข้หวัด และโรคคออักเสบ ทางผู้วิจัยได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุสมผล จึงพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ (App) บนระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์ของโทรศัพท์มือถือ เพื่อสนับสนุนเภสัชกรใช้เป็นสื่อกลางในการประเมินโรคคออักเสบเรื้อรังและให้คำปรึกษาความรู้ที่เกี่ยวข้องแก่ประชาชน ในการพัฒนาแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ขั้นแรกทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับการประเมินคออักเสบและโปรแกรมประยุกต์อื่นๆ เพื่อจดทำโครงสร้างคำถามไปสัมภาษณ์เภสัชกรชุมชนจำนวน 20 คน เพื่อสำรวจความคิดเห็นและความต้องการของเภสัชกรที่มีต่อ App พบว่า ร้อยละ 95 เห็นด้วยกับการพัฒนาโปรแกรมนี้ เพราะจะช่วยอธิบายแก่ผู้ป่วยได้ชัดเจนขึ้น (ร้อยละ 70) และต้องการ App ที่ประกอบด้วย 1.1 ฟังก์ชันการตรวจคอผ่านทางกล้องโทรศัพท์ (ร้อยละ 90) 1.2 เกณฑ์การคัดกรองโดย Mclsaac score (ร้อยละ 70) และ 1.3 แนวทางการใช้ยาปฏิชีวนะ (ร้อยละ 30) 1.4 วิธีรักษากรณีไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ (ร้อยละ 20) โดยร้อยละ 100 เห็นด้วยกับความรู้เรื่องยากและคำแนะนำในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วย ในด้านรูปลักษณ์โดยภาพรวมต้องการโทนสีฟ้าหรือเขียว ตัวอักษรอ่านง่าย และกระชับ 2) ขั้นที่สอง การพัฒนา App ซึ่งดำเนินการเป็น 2 ส่วน คือ การออกแบบองค์ประกอบ ภาพ สี และตัวอักษร การพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ในเขียนคำสั่งฟังชั่นของโปรแกรม ระบบประมวลผล และเชื่อมโยงหน้าต่าง ๆ โดยใช้เครื่องมือ คือ Google App Inventor จากนั้นทดสอบความถูกต้องในการใช้งานของโปรแกรม ซึ่ง App ประกอบด้วย 6 ส่วน ได้แก่ 2.1 การตรวจคอผ่านทางกล้องโทรทัศน์ 2.2 การประเมินคออักเสบด้วย Mclsaac score และ 2.3 ส่วนให้ความรู้ซึ่งมีส่วนประกอบย่อยได้แก สาเหตุของโรค การใช้ยาปฏิชีวนะ อาการที่ควรส่งต่อแพทย์ การปฏิบัติตนของผู้ป่วย และรายการยาทั้งหมดที่ใช้ได้ 2.4 เงื่อนไขการใช้งาน 2.5 ผู้พัฒนา และ 2.6 link เชื่อมต่อกับเว็บไซต์ แนวทางการรักษาคออักเสบตาม IDSA guideline 3) ในขั้นสุดท้ายได้เชิญเภสัชกรจำนวน 37 คน ทดลองใช้จริงและสำรวจความคิดเห็น ซึ่งผลของความพึงพอใจต่อองค์ประกอบของ App ค่าเฉลี่ยอยู่ระหว่าง 4.00 ถึง 4.40 แสดงว่า มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก ทั้ง 9 ประเด็น ได้แก่ 1. การจัดองค์ประกอบ 2. ความสวยงาม 3. ความน่าเชื่อถือของเนื้อหา 4. ความกระชับและเข้าใจได้ง่าย 5. ความรวดเร็วในการแสดงผล 6. การใช้งานง่าย 7. ภาพลักษณ์ที่ทันสมัย 8. การประยุกต์ใช้งานได้จริง และ 9. ความพึงพอใจโดยรวม สรุป การพัฒนาครั้งนี้ทำให้ได้ App ช่วยประเมิน และให้ความรู้เรื่องโรคคออักเสบสำหรับเภสัชกรชุมชน ที่ใช้งานได้จริง สวยงาม รวดเร็ว ถูกต้อง และทันสมัยในการให้บริการทางเภสัชกรรมแก่ผู้รับบริการ และรณรงค์การใช้ยาปฏิชีวนะอย่างสมเหตุสมผล อันจะช่วยลดปัญหาการดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อแบคทีเรีย