แนวทางการพัฒนาชุดกิจกรรมศิลปะร่วมสมัยสำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย กรณีศึกษา หอศิลปวัฒนธรรม แห่งกรุงเทพมหานคร

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้ศิลปะร่วมสมัย สําหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย กรณีศึกษา หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร โดยใช้การวิจัยแบบผสมผสาน ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ 1) การศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 2) การศึกษามุมมองและความคิดเห็นของครูศิลปะ โดยมีกลุ่มตัวอย่างคือ ครูศิลปะที่ทํางานในโรงเรียนประถมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร จํานวน 102 คน ด้วยการเลือกอย่างเจาะจง เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถามออนไลน์ ซึ่งตรวจสอบความตรงทางเนื้อหา (IOC) ด้วยผู้เชี่ยวชาญ และ 3) การสนทนากลุ่มเพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง โดยมีกลุ่มตัวอย่างคือผู้เชี่ยวชาญจําานวน 15 คน ประกอบด้วย ครูศิลปะ จําานวน 8 คน ผู้บริหารโรงเรียน จํานวน 1 คน ศึกษานิเทศก์ จํานวน 2 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะร่วมสมัย จําานวน 2 คน และเจ้าหน้าที่จากหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร จําานวน 2 คน โดยการเลือกอย่างเจาะจง เครื่องมือวิจัย คือ ข้อคําาถามสําาหรับการสนทนากลุ่ม ซึ่งตรวจสอบความตรงทางเนื้อหา (IOC) โดยผู้เชี่ยวชาญ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติบรรยาย และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยสรุปเป็นหลักการได้ 5 ข้อ คือ 1) สร้างมุมมองเชิงบวกต่อศิลปะร่วมสมัยผ่านกระบวนการปูพื้นฐานความเข้าใจ การดูงานและการสร้างสรรค์ผลงาน 2) กระตุ้นการรับรู้งานศิลปะร่วมสมัยผ่านการสังเกต วิเคราะห์ เชื่อมโยง และสะท้อนคิด 3) เชื่อมโยงกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน และบริบทการเรียนการสอนในชั้นเรียน 4) คัดสรรตัวอย่างผลงานศิลปะร่วมสมัยในหัวเรื่องที่เหมาะสมกับช่วงวัยของผู้เรียน 5) ขับเคลื่อนกระบวนการเรียนรู้โดยมีหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานครเป็นศูนย์กลาง

This article aims to study guidelines for developing contemporary art activity packages for upper elementary school students, using the Bangkok Art and Culture Centre as a case study. A mixed-methods research design was employed and carried out in three phases: 1) a review of related literature and previous studies; 2) a study of perspectives and opinions of art teachers, with a sample group of 102 art teachers from primary schools in Bangkok, selected through purposive sampling. The research instrument was an online questionnaire, with content validity verified by experts using the Index of Item-Objective Congruence (IOC); and 3) a focus group discussion to explorethe views of relevant stakeholders, involving 15 experts, including 8 art teachers, 1 school administrator, 2 educational supervisors, 2 contemporary art specialists, and 2 staff members from the Bangkok Art and Culture Centre, also selected through purposive sampling. The research instrument was a set of focus group questions validated by experts using the IOC. Quantitative data were analyzed using descriptive statistics, while qualitative data were analyzed through content analysis. The research results can be summarized into five principles: developing a positive perspective on contemporary art through foundational understanding, observing artworks, and creating art; enhancing the perception of contemporary art through observation, analysis, connection, and reflection; integrating the content with the Basic Education Core Curriculum and classroom teaching context; selecting age-appropriate examples of contemporary art; and driving the learning process with the Bangkok Art and Culture Centre as the central hub.