ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในจังหวัดจันทบุรี

Abstract

การวิจัยเชิงพรรณนาหาความสัมพันธ์นี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังในจังหวัดจันทบุรี กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในแผนกผู้ป่วยนอกโรคทางเดินหายใจของโรงพยาบาลในจังหวัดจันทบุรี จำนวน 360 คน โดยส่มุ ตัวอย่างแบบชั้นภูมิเก็บข้อมูลระหว่างเดือน พฤศจิกายน 2568 ถึง มีนาคม พ.ศ. 2569 เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบวัดความรอบรู้ด้านสุขภาพระดับพื้นฐาน ระดับปฏิสัมพันธ์ และระดับวิจารณญาณ และแบบวัดพฤติกรรมการจัดการตนเอง ประกอบด้วยด้านการรักษา ด้านบทบาทการดำเนินชีวิต และด้านอารมณ์ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาได้เท่ากับ 1 และ 0.93 และค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธ์ิของครอนบาคได้เท่ากับ 0.81 และ 0.75 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยหาค่าสัมประสิทธ์ิสหสัมพันธ์เพียร์สัน ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 63.10 ชว่ งอายุมากที่สุด 65-74 ปี ร้อยละ 31.95 การศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 79.73 ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x̄ = 42.39, SD = 7.10) การจัดการตนเองโดยรวมอยู่ในระดับสูง ( x̄ = 4, SD = 1.0) ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการจัดการตนเองในระดับปานกลาง (r = 0.314, p < 0.01) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่าความรอบรู้ด้านระดับพื้นฐานและระดับวิจารณญาณมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการจัดการตนเองในระดับสูง (r = 0.800 และ r = 0.801, p < 0.01) ส่วนความรู้รอบด้านระดับปฏิสัมพันธ์มีความสัมพันธ์ในระดับปานกลาง (r = 0.667, p < 0.01) จากผลการวิจัยบุคลากรด้านสุขภาพควรพัฒนาโปรแกรมการเสริมสร้างความรู้พื้นฐาน ทักษะการคิดวิเคราะห์และทักษะการสื่อสาร เพื่อให้ผู้ป่วยตัดสินใจนำมาปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะช่วยควบคุมการกำเริบของโรค ลดความรุนแรงของอาการ และนำไปสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน

Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is a growing public health problem in Chanthaburi Province. This study aimed to investigate the relationship between health literacy and self-management among COPD patients in Chanthaburi Province, following the GOLD 2024 guidelines. A descriptive correlational research was conducted on 360 COPD patients aged 45 years and older who were admitted to the outpatient respiratory departments of hospitals in Chanthaburi Province. Data were collected between 20 November 2025 and 10 March 2026. The instruments included a health literacy interview questionnaire (adapted from the FCCHL) covering three aspects: basic, interactive, and critical, and a self-management questionnaire covering three aspects: treatment, lifestyle roles, and emotions. These instruments underwent content validity (CVI = 0.93) and reliability testing (Cronbach's alpha = 0.80). Data were analyzed using descriptive statistics and Pearson correlation coefficient. The study found that the majority of the sample were male (63.10%), with an average age of 69.5 years (31.95%), and had a primary education level (79.73%). Overall health literacy was at a moderate level ( x̄ = 42.39, SD = 7.10), while overall self-management was at a high level ( x̄ = 4, SD = 1.0). Overall health literacy had a moderate positive correlation with self-management (r = 0.314, p < 0.01). When considering individual aspects, basic and critical health literacy had a high positive correlation with self-management (r = 0.800 and r = 0.801, respectively, p < 0.01), while interaction had a moderate correlation (r = 0.667, p < 0.01). The study demonstrates that health literacy, especially basic and critical aspects, is a key factor in promoting self-management behaviors among patients. Therefore, healthcare professionals should develop educational programs that focus on enhancing basic knowledge and analytical thinking skills. And communication skills to help patients make effective healthcare decisions, leading to a sustainable improvement in their quality of life.