บทบาทพยาบาลชุมชนกับการสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุในชุมชน ภายใต้แนวคิดทฤษฎีกำหนดตัวเอง

Abstract

ปัจจุบันทั่วโลกกำลังเผชิญกับสถานการณ์สังคมผู้สูงอายุซึ่งประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในนั้นการคำนึงถึงการเตรียมตัวของประชากรกลุ่มวัยนี้เป็นสิ่งที่ควรตระหนัก และท้าทายเป็นอย่างมากในระบบสาธารณสุข เนื่องด้วยเป็นกลุ่มเปราะบางมักจะเผชิญกับวิกฤตต่าง ๆ มากมาย อาทิ ปัญหาสุขภาพเศรษฐกิจและสังคม การสูญเสียคนรักหรือการตกงาน เป็นต้น ดังนั้นการปรับตัวเพื่อก้าวข้ามอุปสรรคต่าง ๆ ในชีวิตจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งบทความนี้จะนำเสนอให้เห็นถึงแนวทางการประยุกต์ใช้แนวคิดทฤษฎีกำหนดตัวเอง(Self-determination theory: SDT) โดยพยาบาลชุมชนในการสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุเพื่อให้เข้ําถึงรูปแบบการสนับสนุนตามวิถีใหม่ในยุคดิจิทัลที่โลกปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วพยาบาลชุมชนมีบทบาทสำคัญในการสร้างเสริมสุขภาวะที่ดีของผู้สูงอายุในชุมชนภายใต้แนวคิด SDT ผ่านการจัดกิจกรรมทางสุขภาพต่างๆโดยสนับสนุนให้เกิดแรงจูงใจภายใน(Intrinsic motivation) ผู้สูงอายุมองตนเองว่ามีความสามารถรู้สึกว่า “ทำได้”(Competence) เกิดการตัดสินใจทางสุขภาพได้อย่างอิสระ(Autonomy) และมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกับผู้อื่น (Relatedness) ผลลัพธ์มุ่งหวังให้ผู้สูงอายุเกิดการปฏิบัติพฤติกรรมสุขภาพอย่างเหมาะสม สามารถดูแลตนเองได้ ลดการพึ่งพาผู้อื่น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีแบบยั่งยืน

Currently, the world is facing an aging society, with Thailand being no exception. Preparing individuals for the challenges associated with aging has become an urgent and complex issue within public health systems. Older adults are considered a vulnerable population, often facing multiple life crises such as declining health, financial instability, social isolation, bereavement, and unemployment. Therefore, the ability to adapt and cope with these life transitions is essential for maintaining overall well-being. This article explores the application of Self-Determination Theory (SDT) as a framework for community nurses to promote wellness among community-dwelling older adults. In the context of a rapidly evolving digital era, community nurses play a pivotal role in supporting older individuals to engage in health-promoting behaviors through various health activities that enhance intrinsic motivation. By fostering a sense of competence (feeling capable and confident), autonomy (the ability to make independent health-related decisions), and relatedness (establishing meaningful social connections), community nurses can empower older adults to take ownership of their health. The expected outcome is that older individuals will adopt sustainable health behaviors, improve their capacity for self-care, reduce dependence on others, and ultimately experience an enhanced and enduring quality of life.