ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นผู้สูงอายุ อย่างมีพฤฒพลังของนักศึกษามหาวิทยาลัยเอกชนแห่งหนึ่ง

Abstract

ประเทศไทยเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ และกำลังเปลี่ยนผ่านเป็นสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอดในระยะเวลาอันใกล้ การเปลี่ยนแปลงทางประชากรนี้ส่งผลกระทบต่อทุกมิติของประเทศ ดังนั้นการเตรียมตัวล่วงหน้าเพื่อการมีสุขภาพดีและมีพฤฒพลังจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านสุขภาพ การมีส่วนร่วมทางสังคม และการมีความมั่นคงในชีวิต การวิจัยแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นผู้สูงอายุอย่างมีพฤฒพลัง โดยประยุกต์ใช้แนวคิด PRECEDE-PROCEED model กลุ่มตัวอย่างคือนักศึกษาชั้นปีสุดท้ายและชั้นก่อนปีสุดท้ายของมหาวิทยาลัยเอกชน 400 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างด้วยการสุ่มเป็นระบบ เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย ส่วนที่ 1 แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล ส่วนที่ 2 แบบสอบถามปัจจัยตามแนวคิด PRECEDE-PROCEED model และส่วนที่ 3 แบบสอบถามพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นผู้สูงอายุอย่างมีพฤฒพลัง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา และสถิติ Spearman’s rank correlation และ point-biserial correlation ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นผู้สูงอายุอย่างมีพฤฒพลัง อยู่ในระดับสูง (M = 2.04, SD = 0.50) สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมสำหรับการเป็นผู้สูงอายุอย่างมีพฤฒพลัง ได้แก่ การเข้าถึงแหล่งบริการ (rs = .594, p < .001) ความเพียงพอของสิ่งอำนวยความสะดวก (rs = .548, p < .001) การได้รับการสนับสนุนจากบุคคลอื่น (rs = .519, p < .001) การรับรู้ความสามารถตนเองในการเตรียมความพร้อม (rs = .510, p < .001) ทัศนคติต่อการเตรียมความพร้อม (rs = .387, p < .001) การรับรู้ประโยชน์ของการเตรียมความพร้อม (rs = .379, p < .001) ความรู้เกี่ยวกับการเตรียมความพร้อม (rs = .262, p < .001) และอายุ (rs = .123, p = .014) ผลการศึกษานี้ สามารถนาไปเป็นข้อมูลพื้นฐานในการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมการเตรียมความพร้อมสาหรับการเป็นผู้สูงอายุอย่างมีพฤฒพลังสำหรับนักศึกษาในระดับอุดมศึกษา โดยการออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้องกับอายุของผู้เข้าร่วมกิจกรรม และควรมุ่งเน้นการสร้างทัศนคติที่ดีต่อการเตรียมความพร้อม การรับรู้ถึงประโยชน์และความสามารถของตนเองในการปฏิบัติตัว โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือมหาวิทยาลัยต้องจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อทั้งสิ่งอำนวยความสะดวกและแหล่งบริการต่าง ๆ

Thailand is already a complete aged society and is expected to soon transition into a super-aged society. This demographic shift has impacted every dimension of the country. Therefore, preparing in advance for healthy and active ageing is essential, particularly in terms of health, social participation, and life security. This cross-sectional study aimed to examine factors associated with preparedness behaviors for active ageing, based on the PRECEDE-PROCEED model. The participants consisted of 400 students in their final or penultimate year at a private university, selected through systematic random sampling. The research instruments comprised Part 1: personal information questionnaire; Part 2: questionnaire on factors based on the PRECEDE-PROCEED model; and Part 3: preparedness behaviors for active ageing questionnaire. Data were analyzed using descriptive statistics and Spearman’s rank correlation and point-biserial correlation. The results revealed that the participants’ preparation behaviors for active ageing were at a high level (M = 2.04, SD = 0.50). The factors significantly associated with preparation behaviors included access to services (rs = .594, p < .001), adequacy of facilities (rs = .548, p < .001), support from others (rs = .519, p < .001), self-efficacy in preparation (rs = .510, p < .001), attitudes toward preparation (rs = .387, p < .001), perceived benefits of preparation (rs = .379, p < .001), knowledge about preparation (rs = .262, p < .001), and age (rs = .123, p = .014). These findings provide a foundation for designing activities that promote preparation for active ageing among university students. Such activities needed to be tailored to the participants’ age and to emphasize fostering positive attitudes toward preparation, enhancing perceived benefits, and strengthening self-efficacy in adopting healthy practices. Furthermore, universities and related agencies are advised to ensure supportive environments by providing adequate facilities and accessible services to promote readiness for active ageing.