การตั้งถิ่นฐานและการปรับเปลี่ยนทางวัฒนธรรม : กรณีศึกษาชาวไทยเชื้อสายจีนฮกเกี้ยนในชุมชนบางน้ำผึ้ง จังหวัดสมุทรปราการ

Abstract

การศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยค้นพบว่า ชุมชนบางน้ำผึ้งนอกจากมีชาวไทย ชาวมอญ และชาวจีนแต้จิ๋วแล้ว ยังมีชาวฮกเกี้ยนซึ่งเป็นกลุ่มคนที่มีบทบาทสำคัญมากในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภายในและภายนอกชุมชน กลุ่มคนฮกเกี้ยนที่เป็นแกนสำคัญเหล่านี้ได้อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในชุมชนบางน้ำผึ้ง จังหวัดสมุทรปราการมากกว่า 100 ปีมาแล้ว มูลเหตุในการอพยพประกอบไปด้วยปัจจัยหลักที่สำคัญ 3 ส่วนคือ 1) ความยากจนภายในประเทศจีน 2) ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่บางน้ำผึ้ง 3) ความสามารถในการปรับตัวของชาวจีนฮกเกี้ยน ซึ่งเหตุเบื้องต้นดังกล่าวก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้และการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมซึ่งกันและกันภายในชุมชน ผลของการปรับตัวและผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมจีนฮกเกี้ยนและวัฒนธรรมไทย ปรากฏให้เห็นร่องรอยทางวัฒนธรรมต่างๆ เช่น วัด ศาลเจ้า สุสานจีน ร้านค้าโชวห่วย เครือข่ายตระกูลแซ่ของคน รุ่นต่อมา เป็นต้น ซึ่งในปัจจุบันลูกหลานชาวจีนฮกเกี้ยนกลายเป็นแกนสำคัญในการทำธุรกิจในพื้นที่ ทั้งนี้กลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่บางน้ำผึ้ง สามารถปรับตัวและเรียนรู้การสมานฉันท์กับคนในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี ในขณะเดียวกันได้ถ่ายทอดวัฒนธรรมของตนให้กับคนในบริเวณบางน้ำผึ้งด้วย การศึกษาครั้งนี้ช่วย เติมให้เป็นประวัติศาสตร์ความเป็นจีนถิ่นที่อยู่ในสังคมไทย และสะท้อนให้เห็นพื้นที่การบูรณาการของคนจีนฮกเกี้ยนในบางน้ำผึ้ง ซึ่งพัฒนาการท้องถิ่นดังกล่าวเป็นปรากฏการณ์ของความเป็นจีนถิ่นในสังคมไทยที่น่าสนใจอย่างยิ่ง

This research found that in Bang Nam-pheung, in addition to local Thais, Mons and Teachius, there are Fukienese, who play a significant role in driving the economy both inside and outside the community. These residents immigrated into Bang Nam-phueng and settled there over a century ago. The main factors leading to their immigration were the poverty in China, the abundance of Bang Nam-pheung, and the adaptability of the Fukienes. These initial causes gave rise to a process of learning and cultural exchange within the community. Results of the adaptability and cultural mixing of Fukienese culture and Thai culture can be seen in temples, shrines, Chinese cemeteries, local groceries or sho-huay, and Chinese family-name, networks. Today, Fukienese descendants have become a key hub of the local business community. The Fukienese in Bang Nam-phueng have been able to adapt themselves and learn how to live in harmony with the local residents, who have exchanged their own cultural traditions with the Fukienese as well. This research helps fill in aspects of the history of the Chinese living in Thai society and of the cultural exchange between local Thais and the Fukienese in Bang Nam-phueng.