ฤทธิ์ต้านเชื้อ Staphylococcus aureus และต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดสมุนไพรจีน: หวงฉินและหวงเหลียน

Abstract

สมุนไพรจีนหลายชนิดมีสารออกฤทธิ์ต้านเชื้อ Staphylococcus aureus (S. aureus) ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของโรคติดเชื้อในโรงพยาบาล งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ต้านเชื้อ methicillin susceptible S. aureus (MSSA) และ methicillin resistant S. aureus (MRSA) ของสารสกัดหวงฉิน (黄芩) และหวงเหลียน (黄连) ด้วยวิธีทางจุลชีววิทยา ฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay และปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมด้วยวิธี Folin-Ciocalteu ผลการทดสอบฤทธิ์ต้านเชื้อ S. aureus ด้วยวิธี colorimetric broth microdilution พบว่าสารสกัดหวงฉิน (黄芩) มีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย (MIC) และความเข้มข้นต่ำสุดที่ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (MBC) ต่อเชื้อ MSSA เท่ากับ 1.56 และ 1.56-12.50 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ และค่า MIC และ MBC ต่อเชื้อ MRSA เท่ากับ 1.56 และ 1.56-6.25 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ส่วนสารสกัดหวงเหลียน (黄连) มีค่า MIC และ MBC ต่อเชื้อ MSSA เท่ากับ 0.39 และ 0.78-1.56 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ และค่า MIC และ MBC ต่อเชื้อ MRSA เท่ากับ 0.39-0.78 และ 0.78-6.25 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ส่วนฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดหวงฉิน (黄芩) และหวงเหลียน (黄连) มีค่า IC50 เท่ากับ 0.067±0.017 และ 0.196±0.018 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมของสารสกัดหวงฉิน (黄芩) และหวงเหลียน (黄连) เท่ากับ 44.8 และ 36.11 มิลลิกรัมสมมูลของกรดแกลลิกต่อกรัม ตามลำดับ ผลการศึกษานี้สรุปได้ว่า สารสกัดหวงฉินและหวงเหลียนมีฤทธิ์ต้านเชื้อ MRSA และ MSSA ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่สารสกัดหวงเหลียน (黄连) มีฤทธิ์ดีกว่าหวงฉิน (黄芩) ส่วนสารสกัดหวงฉิน (黄芩) มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระดีกว่าหวงเหลียน (黄连) ดังนั้นสมุนไพรทั้งสองชนิดสามารถนำมาพัฒนาเป็นยาทางเลือกในการรักษาการติดเชื้อ S. aureus หรือต้านอนุมูลอิสระ

Many types of Chinese herbs contain active compounds that exhibit antibacterial effects against Staphylococcus aureus (S. aureus), a major nosocomial problem. This study aimed to investigate the antibacterial and antioxidant activities of the Chinese herb extracts; Huangqin (黄芩) and Huang Lian (黄连), against methicillin-susceptible S. aureus (MSSA) and methicillin-resistant S. aureus (MRSA) using microbiological method, their antioxidant activity using the DPPH radical scavenging assay, as well as total phenolic compounds using the Folin-Ciocalteu method. The colorimetric broth microdilution method indicated that Huangqin (黄芩) had minimum inhibitory concentration (MIC) and minimum bactericidal concentration (MBC) values of 1.56 mg/mL and 1.56-12.50 mg/mL for MSSA, respectively and 1.56 mg/mL and 1.56-6.25 mg/mL, respectively for MRSA. Huanglian (黄连) showed stronger antibacterial activity with MIC and MBC values of 0.39 mg/mL and 0.78 -1.56 mg/mL for MSSA, respectively, and 0.39 - 0.78 mg/mL and 0.78 -6.25 mg/mL for MRSA, respectively. The IC50 values for antioxidant activity of Huangqin (黄芩) and Huanglian (黄连) were 0.067± 0.017 mg/mL and 0.196 ± 0.018 mg/mL, respectively. Total phenolic compounds was higher in Huangqin (黄芩) (44.8 mg GAE/g) compared to Huanglian (黄连) (36.11 mg GAE/g). In conclusion, each herb demonstrated antibacterial effects against MRSA and MSSA with no statistically significant difference. Huanglian (黄连) was more effective than Huangqin (黄芩), while Huangqin (黄芩) exhibited stronger antioxidant properties, suggesting both herbs could be developed as alternative treatments for S. aureus infections or for antioxidant activity.

多种中药材含有具有抗菌活性的化学成分，可对金黄色葡萄球菌（Staphylococcus aureus，S. aureus）产生抑制作用，而该菌为医院获得性感染的重要致病菌之一。本研究旨在探讨黄芩与黄连提取物对甲氧西林敏感金黄色葡萄球菌（methicillin-susceptible S. aureus, MSSA）及甲氧西林耐药金黄色葡萄球菌（methicillin-resistant S. aureus, MRSA）的抗菌活性，同时采用 DPPH 自由基清除法评价其抗氧化活性，并通过 Folin-Ciocalteu 法测定总酚含量。采用比色肉汤微量稀释法测定结果显示，黄芩对 MSSA 的最低抑菌浓度（MIC）及最低杀菌浓度（MBC）分别为 1.56 mg/mL 和 1.56–12.50 mg/mL；对 MRSA 分别为 1.56 mg/mL和 1.56–6.25 mg/mL。黄连表现出更强的抗菌活性，其对 MSSA 的 MIC 及 MBC 分别为 0.39 mg/mL 和 0.78–1.56 mg/mL；对 MRSA 分别为 0.39–0.78 mg/mL 和 0.78–6.25 mg/mL。抗氧化实验结果显示，黄芩与黄连的半数抑制浓度（IC50）分别为 0.067±0.017 mg/mL 和 0.196±0.018 mg/mL。总酚含量测定结果表明，黄芩（44.8 mg GAE/g）高于黄连（36.11 mg GAE/g）。综上所述，两种中药提取物均对 MSSA 及 MRSA 具有良好的抗菌作用，且差异无统计学意义。其中，黄连的抗菌活性优于黄芩，而黄芩的抗氧化能力更强。本研究结果提示，黄芩与黄连均具有作为治疗金黄色葡萄球菌感染或抗氧化干预的潜在应用价值。