งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความเข้าใจในการใช้ยาเทคนิคพิเศษชนิดต่างๆ ของผู้ป่วยนอกจำนวน 166 คน ที่มารับการรักษา ณ โรงพยาบาลบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม ถึง 30 พฤศจิกายน 2558 โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 74.1) มีอายุระหว่าง 41-50 ปี และมากกว่า 60 ปี (ร้อยละ 18.5) วุฒิการศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 39.2) ผู้ป่วยส่วนใหญ่เคยได้รับคำแนะนำการใช้ยามาก่อน 1-5 ครั้ง (ร้อยละ 67.5) และเคยใช้ยาเทคนิคพิเศษชนิดนั้นๆ มาก่อน 1-5 ครั้ง (ร้อยละ 48.2) โดยยาเทคนิคพิเศษที่ได้รับการสั่งจ่ายมากที่สุด 3 อันดับแรกจากจำนวนทั้งหมด 13 ชนิด คือ ยาหยอดตา (ร้อยละ 25.9) ผงเกลือแร่ (ORS) สำหรับผู้ใหญ่ (ร้อยละ 15.66) และผงเกลือแร่สำหรับเด็ก (ร้อยละ 14.46) และยาพ่นสูดชนิดกำหนดขนาด (meter-dose inhaler, MDI) (ร้อยละ 11.45) ผลการประเมินความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ยาหยอดตพบว่าขั้นตอนที่ผู้ป่วยมีความรู้ความเข้าใจถูกต้องน้อยที่สุด คือ “ใช้มือข้างหนึ่งดึงหนังตาล่างลงมาให้เป็นกระพุ้ง และเหลือบตาขึ้นข้างบน” (ร้อยละ 58.1) สำหรับยา MDI พบว่าขั้นตอนที่ผู้ป่วยมีความรู้ความเข้าใจถูกต้องน้อยที่สุด คือ “หายใจออกทางปากให้สุดเต็มที่” (ร้อยละ 42.1) การใช้ ORS สำหรับผู้ใหญ่พบว่าขั้นตอนที่ผู้ป่วยมีความรู้ความเข้าใจถูกต้องน้อยที่สุดคือ “ใช้น้ำต้มสุกที่เย็นแล้วหรือน้ำสะอาดที่เย็น ห้ามใช้น้ำร้อนหรือน้ำอุ่นในการละลายยา” (ร้อยละ 69.2) และการใช้ ORS สำหรับเด็กพบว่าขั้นตอนที่ผู้ป่วยมีความรู้ความเข้าใจถูกต้องน้อยที่สุด คือ “ผสมแล้วเก็บในตู้เย็นและดื่มภายใน 24 ชม.” และ “ใช้น้ำต้มสุกที่เย็นแล้วหรือน้ำสะอาดน้ำเย็น ห้ามใช้น้ำร้อนหรือน้ำอุ่น” (ร้อยละ 75) จากการศึกษาพบว่าระดับการศึกษาของผู้ป่วยเป็นปัจจัยเดียวที่มีความสัมพันธ์ต่อความเข้าใจในการใช้ย่าพ่นสูดชนิดกำหนดขนาด (P=0.024)
The purpose of this research was to survey the understanding of the patients about the use of medications which required special administration. 166 Outpatients of Bangbor Hospital were enrolled in the this study. Most patients (74.1%) were females, aged between 41-50 years and more than 60 years (18.5%) with elementary education (39.2%). 65.7% of our patients had ever received 1-5 times of medication administration instruction from pharmacists and 48.2% had ever used the prescribed medications for 1-5 times. The three most commonly prescribed medications which required special administration were eye drop (25.9%), Oral rehydration salt (ORS) for adult (15.66%), ORS for children (14.46%) and metered-dose inhaler (MDI) (11.45%). For eye drop, pulling the lower eyelid to form a pocket and looking upwards was the least correct step (58.1%). For MDI, the least correct step was full breathing out before activating the inhaler (42.1%). Dissolving the ORS with boiled water which left cool or clean water was the least correct step for both adult and pediatric ORS (69.2% and 75%, respectively). Another step for pediatric ORS that was often mistaken was keeping the freshly prepared oral rehydration solution in the refrigerator and use within 24 hours. Our study also revealed that educational level was the only factor affecting the understanding of inhalation technique (P=0.024).
