ปัญหาทางกฎหมายในการขอสัญชาติไทยของคู่สมรสเพศเดียวกันภายใต้บริบทของกฎหมายสมรสเท่าเทียม

Abstract

พระราชบัญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 หรือที่รู้จักกันว่ากฎหมายสมรสเท่าเทียม เป็นกฎหมายที่รับรองให้บุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ (LGBTQIAN+)1 สามารถทำการหมั้นและทำการสมรสกันได้ ซึ่งจะทำให้มีสิทธิ หน้าที่และสถานะทางครอบครัวเท่าเทียมกับคู่สมรสที่เป็นเพศชายกับเพศหญิงทุกประการ โดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1448 ได้แก้ไข คำว่า “ชายและหญิง” เป็นคำว่า “บุคคลทั้งสองฝ่าย” เพื่อให้การจดทะเบียนสมรสไม่มีเงื่อนไขในเรื่องเพศของบุคคลจำกัดการสมรสซึ่งแสดงให้เห็นว่าบุคคลเพศใดก็สามารถทำการจดทะเบียนสมรสได้ตามกฎหมาย อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 เกี่ยวกับการขอสัญชาติไทยโดยการสมรส ยังคงมีประเด็นว่าคู่สมรสเพศเดียวกันควรใช้สิทธิยื่นความประสงค์ในการขอสัญาชาติไทยตามมาตราใดระหว่างมาตรา 9 มาตรา 10 หรือมาตรา 11 (4) ซึ่งความคลุมเครือนี้ สะท้อนให้เห็นว่าสิทธิของคู่สมรสเพศเดียวกัน ยังคงมีความแตกต่างจากคู่สมรสเดิมในบางประการ โดยผู้เขียนเห็นควรแก้ไขมาตรา 9 วรรคหนึ่งให้มาใช้ถ้อยคำดังต่อไปนี้แทน “บุคคลผู้ซึ่งไม่มีสัญชาติไทยและได้จดทะเบียนสมรสกับผู้มีสัญชาติไทย ถ้าประสงค์จะได้สัญชาติไทย ให้ยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามแบบและวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง” และเห็นควรให้ยกเลิกมาตรา 11(4) แห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 เพื่อให้คู่สมรสที่เป็นชายต่างด้าว รวมทั้งคู่สมรสที่มีความหลากหลายทางเพศมาใช้สิทธิในการขอสัญชาติไทยโดยการสมรสตามมาตรา 9 วรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 เท่านั้น

The Civil and Commercial Code Amendment Act (No.24), B.E. 2567 (2024) or Marriage Equality Law is the supported law for LGBTQIAM+ by allowing them to make engagement and marry each other in which they would be given rights, responsibilities and family status as equal as male and female married spouse in all aspects. According to the Civil and Commercial Code Amendment Act, Section 1448, the term “male and female” was altered to “both parties” in order to reveal that individual of any gender can legally register marriage certificate. Nonetheless, considering the Nationality Act, B.E. 2508 regarding application for Thai Nationality through marriage indicates some issue on the same-sex married spouses when exercising their rights should base on Sections 9, 10 or 11 (4), which reflex uncertainty of same-sex married spouses marriage rights differ from traditional marriage couples. Therefore, the author recommends the amendment of Section 9, Paragraph 1 as follows, “A person who does not hold Thai Nationality and is married to a Thai national, if he or she wishes to acquire Thai nationality may submit an application to the competent official, following the forms and procedures prescribed in the Ministerial Regulations.” Also, the Section 11(4) of the Nationality Act, B.E. 2508 should be abolished to enable foreign male spouses, including diverse gender spouses access the right to apply Thai citizenship through marriage only based on Section 9, Paragraph 1 of the Nationality Act, B.E. 2508.