กลวิธีทางภาษากับการนำเสนออัตลักษณ์ผู้หญิงล้านนาในนวนิยายรางวัลซีไรต์เรื่อง กี่บาด

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กลวิธีทางภาษาในการนำเสนออัตลักษณ์ผู้หญิงล้านนาในนวนิยายเรื่อง กี่บาด งานวิจัย นี้ใช้นวนิยายเรื่องดังกล่าว ซึ่งได้รับรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ประจำปี พ.ศ. 2567 เป็นกลุ่มข้อมูล โดยใช้กรอบการวิเคราะห์กลวิธีทางภาษาและแนวคิดอัตลักษณ์เป็นฐานทฤษฎี วิเคราะห์ตัวบทเพื่อคัดเลือกข้อความที่สะท้อนอัตลักษณ์ ผู้หญิงล้านนา และนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ผู้ประพันธ์ใช้กลวิธีทางภาษาจำนวน 9 กลวิธี ได้แก่ การใช้คำเชื่อม การใช้ชื่อและการเรียกชื่อ การอ้างถึง การใช้คำกริยา การใช้คำปฏิเสธ การใช้เรื่องเล่า การใช้มูลบท การใช้สำนวน และการใช้สัญญะ กลวิธีทางภาษาดังกล่าวสามารถ สะท้อนอัตลักษณ์ผู้หญิงล้านนาในนวนิยายเรื่อง กี่บาด ได้ใน 3 มิติ ดังนี้ 1) มิติครอบครัว ผู้หญิงล้านนาถูกประกอบสร้างให้มีอัตลักษณ์ เป็นผู้ค้ำจุน แบกรับ และรักษาครอบครัว ภายใต้กรอบลำดับอาวุโส ความสัมพันธ์เครือญาติ และชื่อเสียงครอบครัว 2) มิติสังคม ผู้หญิง ล้านนาถูกประกอบสร้างให้เป็นผู้สืบทอดและธำรงวัฒนธรรม ผ่านทักษะการทอผ้าที่ทำหน้าที่บ่งบอกอัตลักษณ์ของตัวตนและชุมชน 3) มิติพฤติกรรมส่วนตัว ผู้หญิงล้านนารุ่นก่อนยึดถือกฎเกณฑ์และค่านิยมดั้งเดิม ขณะที่ผู้หญิงรุ่นใหม่เริ่มแสดงความคิดและพฤติกรรม ที่ไม่ยึดติดกับกรอบเดิม อีกทั้งการทอผ้ายังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ในการระบายอารมณ์และความรู้สึกภายในของตนเอง

This study aims to examine the linguistic strategies used to represent the identity of Lanna women in the novel Keebad. The novel, which was awarded The S.E.A. Write Award in 2024 (B.E. 2567), serves as the primary data source for analysis. The research is grounded in a theoretical framework combining linguistic strategy analysis and identity theory. A close textual analysis was conducted to identify passages that reflect the identity of Lanna women, and the findings are presented through descriptive-analytical methods. The results indicated that the author employs nine linguistic strategies: discourse connector, name and naming, referencing, verb forms, negation, narrative, presuppositions, idiomatic expressions, and semiotic strategies. These strategies construct the identity of Lanna women in the novel across three dimensions. First, in the familial dimension, Lanna women were constructed as providers, bearers of responsibility, and preservers of the family, operating within frameworks of seniority, kinship relations, and family reputation. Second, in the social dimension, Lanna women were portrayed as transmitters and preservers of cultural heritage, particularly through weaving skills, which function as markers of both individual and communal identity. Third, in the personal behavioral dimension, women of the older generation adhere to traditional norms and values, whereas younger women began to articulate ideas and exibited behaviors that moved beyond established conventions. Additionally, weaving serves as a space for emotional expression and the articulation of inner feelings.