หลักการพึ่งตนเองเชิงพุทธบูรณาการในสังคมไทย

Abstract

บทความวิชาการเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาหลักการพึ่งตนเองตามทฤษฎี 3 ทฤษฎี คือ ศักยภาพและการแพร่กระจาย ทฤษฎีการพึ่งตนเองของชุมชนในชนบททฤษฎีบูรณาการ แนวคิด 2 แนวคิด คือ แนวคิดเศรษฐกิจชุมชนพึ่งตนเอง แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงและหลักการพึ่งตนเองในพระพุทธศาสนา (2) เพื่อศึกษาหลักการพึ่งตนเองของชุมชนในสังคมไทย และ (3) เพื่อบูรณาการหลักการพึ่งตนเองในพระพุทธศาสนากับสังคมไทย ผลการศึกษาพบว่า หลักการพี่งตนเองเชิงพุทธบูรณาการ 3 ประการสำคัญ คือ ประการแรก ทฤษฎีและแนวคิดที่ศึกษา มีหลักการพึ่งตนเองที่สอดคล้องกัน คือ ความพร้อมของศักยภาพที่มีอยู่ภายในชุมชนเป็นปัจจัยเบื้องต้นที่สำคัญ และการติตต่อเชื่อมโยงกับภายนอกชุมชนเป็นปัจจัยสนับสนุน วิธีการพึ่งตนเองที่สอดคล้องกัน คือ การบริหารจัดการศักยภาพที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด และเป้าหมายการพึ่งตนเองที่สอดคล้องกัน คือ การพึ่งตนเองในระดับโลกิยะ ขณะที่พระพุทธศาสนามีหลักการพึ่งตนเอง คือ การพึ่งธรรมด้วยการปฏิบัติตามพระธรรมวินัยอย่างถูกต้องเหมาะสม ตามสถานภาพของตน โดยมีวิธีการปฏิบัติและเป้าหมายใน 2 ระดับ ได้แก่ (1) ระดับโลกิยะ เน้นการอยู่ร่วมกันคนอื่นในสังคมได้อย่างปกติสูข (2) ระดับโลกุตระ เน้นการพัฒนาตนเองให้บรรลุพระนิพพาน ประการที่สอง หลักการพึ่งตนเองของชุมชนทั้ง 6 แห่ง คือ การอาศัยศักยภาพของตนเองที่มีอยู่ภายในชุมชนเป็นปัจจัยสนับสนุนการพึ่งตนเองที่สำคัญ วิธีการพึ่งตนเอง คือ การดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ จนสามารถพึ่งพาตนเองได้ก่อนแล้วจึงร่วมมือหรือประสานงานกับบุคคลอื่น กลุ่มหรือองค์กรภายนอกในภายหลัง และเป้ามหายในการพึ่งตนเอง เน้นการเข้าถึงเป้าหมายของการพึ่งตนเอง ในระดับโลกิยะเป็นส่วนใหญ่ ประการที่สาม หลักการพึ่งตนเองเชิงพุทธบูรณาการ มี 3 ประการได้แก่ (1) การมีคุณธรรมประจำใน (2) การพัฒนาตนเองตามหลักไตรสิกขา (3) หลักความสมดุลระหว่างการพึ่งตนเองในสองระดับ คือระดับโลกิยะและโลกุตระ วิธีการพี่งตนเองเชิงพุทธบูรณาการ มีอยู่ 4 วิธี ได้แก่ (1) การทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยความเพียรและปัญญา (2) การสร้างความเป็นกัลยาณมิตรต่อกัน (3) การเคารพในกฎ ระเบียบของกลุ่ม ชุมชน และสังคม (4) การพัฒนาตนเองอยู่เสมอ ส่วนเป้าหมายการพึ่งตนเองเชิงพุทธบูรณาการมี 2 ระดับ ได้แก่ เป้าหมายระดับโลกิยะและเป้าหมายระดับโลกุตระ

The thesis is of three objectives: 1) to study the principles of self-reliance in the three theories, including the development potential – diffusion theory, the self-reliance of rural community theory and the integral theory of concepts which are the concept of community’s economy for self-reliance and the concept of sufficiency economy and in Buddhism, 2) to study the principles of self-reliance in communities in Thai societies at the present time, and 3) to integrate the principles of self-reliance in Buddhism and Thai societies. From the research, it is found that firstly, the principles of self-reliance in the theories and the concepts are conformable: the fullness of interior potentialities of communities is the important factor and connection with exterior organizations is the supporting factor. Methods of self-reliance have been mated: - the management of interior potentialities for the benefits of communities, and the goals of self-reliance have been mated: - the mundane levels. Buddhism is of the principles of self-reliance: - the Dharma-reliance or an emphasis on Dharma in Buddhism by correctly following the Buddha’s teaching is according to one’s own status. The methods and the goals of self-reliance in Buddhism can be divided into two levels: - the mundane levels and super mundane levels The mundane levels emphasize the living happily with other people in societies. Meanwhile, the super mundane levels emphasize the improving one’s own qualities to attain the ultimate goals of Buddhism, Nirvana or the extinction of all defilements. Secondly, the principles of self-reliance of six communities: - the reliance on one’s own potentiality within communities for mainly supporting the factors of self-reliance. The methods of self-reliance are the present carrying out the activities by oneself- Each people can be able to carry out the activities by oneself until being stable of self-reliance and then working together or coordinating other the people, the group, or the outside organizations. The goals of self-reliance of communities are the emphasis on attaining the most goals of self-reliance at the mundane levels. Thirdly, the principles of self-reliance in the Buddhist integration are of three points: - (1) having the moral principles, (2) the development of one’s own with the threefold Learning, and (3) the balance of the principles of self-reliance in Buddhism between both the mundane and the super mundane. The methods of Buddhist integration are of four methods: -(1) doing the activities with effort and wisdom, (2) having good friends, (3) respecting the role of groups, communities and societies and improving continuous one. The goals of self-reliance of Buddhist integration are of two levels: - the mundane and the super mundane.