การศึกษากลไกการออกฤทธิ์ของตำรับปั้นเซี่ยเซี่ยซินทังในการรักษาภาวะอาการไม่พึงประสงค์ทางระบบทางเดินอาหารจากยาปฏิชีวนะด้วยแนวทางเภสัชวิทยาเชิงเครือข่าย

Abstract

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายกลไกการออกฤทธิ์ของตำรับปั้นเซี่ยเซี่ยซินทัง (半夏泻心汤) ในการรักษาภาวะอาการไม่พึงประสงค์ทางระบบทางเดินอาหารจากยาปฏิชีวนะโดยใช้แนวทางเภสัชวิทยาเชิงเครือข่ายร่วมกับการจำลองการจับเชิงโมเลกุล สารออกฤทธิ์ถูกคัดเลือกจากฐานข้อมูล TCMSP ตามเกณฑ์ OB≥30 และ DL≥0.18 ส่วนเป้าหมายของโรคได้จากฐานข้อมูล GeneCards จากนั้นวิเคราะห์จุดตัดของเป้าหมาย สร้างเครือข่าย protein–protein interaction (PPI) และทำ GO/KEGG enrichment รวมถึง molecular docking ผลการศึกษาพบสารออกฤทธิ์ 115 ชนิด และเป้าหมายร่วม 61 ยีน โดยเครือข่าย PPI แสดงให้เห็นว่า PTGS2, TNF, IL6, IL1B และ AKT1 เป็นเป้าหมายสำคัญ ส่วนการวิเคราะห์ GO และ KEGG ชี้ว่ากลไกมักเกี่ยวข้องกับการอักเสบ การตอบสนองภูมิคุ้มกัน และการตายของเซลล์ โดย quercetin และ cavidine แสดงค่าการจับที่ดีต่อเป้าหมายสำคัญ จึงสรุปได้ว่า ตำรับปั้นเซี่ยเซี่ยซินทัง (半夏泻心汤) อาจออกฤทธิ์ผ่านกลไกหลายเป้าหมายและหลายเส้นทาง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของการแพทย์แผนจีน และเป็นพื้นฐานสำหรับการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต

This study aimed to elucidate the mechanisms of action of Banxia Xiexin Tang (半夏泻心汤) in the treatment of antibiotic-associated gastrointestinal adverse signs (AAGS) using a network pharmacology approach combined with molecular docking. Active compounds were screened from the TCMSP database based on the criteria of oral bioavailability (OB) ≥30% and drug-likeness (DL) ≥0.18. Disease-related targets were retrieved from the GeneCards database. Subsequently, intersection targets were identified, followed by the construction of a protein–protein interaction (PPI) network and GO/KEGG enrichment analyses, as well as molecular docking. The results identified 115 active compounds and 61 shared target genes. The PPI network analysis revealed that PTGS2, TNF, IL6, IL1B, and AKT1 were key targets. GO and KEGG enrichment analyses indicated that the mechanisms were mainly associated with inflammation, immune response, and apoptosis. Molecular docking results demonstrated that quercetin and cavidine exhibited strong binding affinities with key targets. In conclusion, Banxia Xiexin Tang may exert therapeutic effects through multi-component, multi-target, and multi-pathway mechanisms, which is consistent with the theoretical principles of traditional Chinese medicine and provides a basis for further experimental studies.

本研究旨在采用网络药理学结合分子对接的方法，探讨半夏泻心汤在治疗抗生素相关性胃肠道不良反应（AAGS）中的作用机制。通过 TCMSP 数据库筛选活性成分，筛选条件为口服生物利用度（OB）≥ 30% 和类药性（DL）≥ 0.18，疾病相关靶点来源于 GeneCards 数据库。进一步对药物靶点与疾病靶点进行交集分析，构建蛋白互作网络（PPI），并开展 GO 及 KEGG 富集分析，同时进行分子对接验证。结果共筛选出 115 种活性成分及 61 个共同靶基因。PPI 网络分析显示 PTGS2、TNF、IL6、IL1B 及 AKT1 为关键靶点。GO 与KEGG 分析表明，其作用机制主要涉及炎症反应、免疫调控及细胞凋亡过程。分子对接结果显示，quercetin 和 cavidine 与关键靶点具有较强结合能力。综上所述，半夏泻心汤可能通过多成分、多靶点及多通路协同作用发挥治疗效果，该机制与中医整体调控理论相一致，并为后续实验研究提供理论依据。