บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาคติความเชื่อและบทบาทของวัตถุบูชาที่มีต่อพ่อค้าแม่ค้าในตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ ใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลภาคสนามด้วยวิธีการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 40 คน ที่คัดเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์และนำเสนอผลการศึกษาแบบพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า วัตถุบูชามีความหลากหลายไปตามความเชื่อของแต่ละคน มีทั้งที่มาจากศาสนาพุทธ ศาสนาพราหมณ์ ความเชื่อของชาวจีน ไสยศาสตร์ ธรรมชาติ และบุคคลสำคัญในสังคมไทยที่สืบทอดจากคนในครอบครัว วัด และคนในสังคม โดยพบว่าเกิดจากความไม่มั่นใจและปัญหาชีวิตที่สัมพันธ์กับอาชีพค้าขายโดยเชื่อว่าจะช่วยให้ค้าขายดี เกิดสิริมงคล และป้องกันภัย วิธีปฏิบัติมีการจุดธูปเทียส กล่าวคำบูชา ไหว้บูชาตามวันเวลา จัดวาง และคัดเลือกเครื่องบูชาที่เหมาะสมกับวัตถุบูชาแต่ละประเภท หมั่นทำความสะอาด เปลี่ยนเครื่องบูชาอย่างสม่ำเสมอ และเครื่องบูชาต้องสะอาก สด ใหม่ อีกทั้งยังห้ามลบหลู่ดูหมิ่น นำสิ่งที่ไม่เหมาะสมไปบูชา ห้ามทำในสิ่งที่ไม่ดี และห้ามปล่อยให้เครื่องบูชาเน่าเสีย ส่วนบทบาทพบ 4 ด้านสำคัญ คือ ด้านชีวิตระดับปัจเจกชนที่ช่วยสร้างความเชื่อมั่นและพลังใจในการดำเนินชีวิต เกิดความสงบสุขทางใจ และจิตยึดมั่นในความดี ละเว้นความชั่ว ด้านเศรษฐกิจที่ช่วยกระจายรายได้ให้แก่คนหลากหลายอาชีพ ด้านสังคมที่ช่วยให้ศรัทธาเสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนร่วม สร้างความสงบสุข ส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน และด้านวัฒนธรรมที่ช่วยหล่อหลอมค่านิยม พฤติกรรมที่เป็นเอกลักษณะ สืบทอดเผยแพร่วัฒนธรรม และผสมผสานความเชื่อให้อยู่ร่วมกันโดยไม่มีความขัดแย้งที่สะท้อนถึงความพยายามของมนุษย์ในการแสวงหาความมั่นคงของชีวิตและคำตอบจากหลายแหล่งความเชื่อ
The research finds various idols, worshiped in the area studied, according to different religions or beliefs, namely Buddhism; Hinduism; Chinese beliefs; superstition; beliefs in nature; distinguished persons in Thai society, respected in family circles or temples, or in the society. The beginning of beliefs comes from lacks of confidence and problems in lives related to the trading. The worship is believed to bring good trades; prosperity; and protection. Practices of worship includes offering incenses and candles; praying; regular warship on specific time and day. The offerings should suit each idol; cleaned; new and fresh. The idol shelves should be usually cleaned; the offerings must regularly be replaced. Infringement is strictly not allowed; improper or rotten offerings and negative conducts are forbidden. Roles or benefits of idols worshipping affecting four aspects include the individual gains confidence and inner strength for living. This causes peaceful minds; faith in goodness and good conducts. For economic aspect, incomes are spread to various professions. For social aspect, the worshipers prioritize public benefits; this promotes peace and tourism in the community. Lastly the cultural aspect, good value and identify are formed among different benefits without conflicts; this reflects human endeavors obtaining stability in life from various beliefs.
