มิลินทปัญหาฎีกา : การตรวจชำระและการศึกษาเชิงวิเคราะห์

Abstract

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อตรวจชำระ แปล และศึกษาวิเคราะห์เนื้อหา วิธีการนำเสนอ ลักษณะและรูปแบบการประพันธ์ การใช้ภาษา สำนวนโวหาร อลังการทางภาษา และคุณค่าของคัมภีร์มิลินทปัญหาฎีกา ผลการวิจัยพบว่า คัมภีร์มิลินทปัญหาฎีกานี้มีโครงสร้าง 6 ส่วน คือ คันถารัมภกถา ถ้อยคำเริ่มต้นการแต่งคัมภีร์ ปกิณณวจนวัณณนา การอธิบายศัพท์และประโยคที่ยาก ชาตกุทธรณะ การนำเรื่องอดีตของพระพุทธเจ้าของพระพุทธเจ้าและพระเทวทัตมาแสดง คาถาสรุป การนำคาถาในมิลินทปัญหามาสรุปไว้ สังขยาสรุป การนำเรื่องที่น่าสนใจมาจัดไว้เป็นหมวดหมู่ และนิคมนกถา คำลงท้ายการแต่งคัมภีร์ ซึ่งผู้แต่งใช้กลวิธีในการอธิบาย 6 ประการ คือ สัมพันธ์ แสดงการทำหน้าที่ของศัพท์ บท การบอกให้รู้ว่าบทที่กำลังกล่าวอยู่เป็นอะไร ปทัตถะ อธิบายความหมายของบทที่ยกมาว่ามีความหมายอย่างไร ปทวิคคหะ การตั้งรูปวิเคราะห์ของศัพท์เพื่อให้ทราบความหมายและที่มาของศัพท์ โจทนา การตั้งคำถาม และปริหาระ การตอบคำถาม ลักษระการประพันธ์เป็นแบบร้อยแก้วผสมร้อยกรอง ภาษา สำนวนโวหาร อลังการที่ใช้เป็นภาษาและสำนวนบาลีแบบลังกาที่ง่าย สื่อความหมายได้ชัดเจน มีความคมคาย กะทัดรัด แสดงความคิดเป็นของตัวเอง และทรงคุณค่าด้านการสืบทอดพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่ป้องกันไม่ให้หลักคำสอนคลาดเคลื่อน รักษาขนบการแต่งวรรณคดีประเภทฎีกา และเป็นแหล่งรวมองค์ความรู้หลายเรื่อง เช่น การแพทย์ เป็นต้น

The objectives of the research are to edit, translate, and study various aspects of Milindapanhatika including its content, value, presentation method, as well as literacy style. The research found that Milindapanhatika is mainly composed of six parts: 1) Gantharambhakatha, the introduction of the scripture’s composition, 2) Pakinnaka vacanavannana, the explanation of difficult words and sentences, 3) Jatakuddharana, the narration of Buddha’s and Devadatta’s part, 4) Gathasarupa, the summary of chapters in scripture, 5) Sankhayasarupa, the classification of interesting topics in the scripture, and 6) Nigamanakatha, the postscript. The author of Milindapanhatika applied six kinds of explanation techniques: 1) Sambandha, to explain roles of the vocabulary, 2) Pada, to describe what is mentioned in Pada, 3) Padattha, to explain meaning of samples from Pada, 4) Padaviggaha, to analyze meaning and roots of the vocabulary, 5) Jodana, to ask questions, and 6) Parihara, to answer the questions. The literary style of Milindapanhatika includes both prosaic and poetic styles. Its language, Lankan Pali, was written concisely and uniquely. The scripture promotes sustainability of Buddism, prevents discrepancies of Buddha’s teaching, and serves as the source of various kinds of knowledge such as medications.