การจัดการแหล่งทางประวัติศาสตร์เพื่อการท่องเที่ยวทางมรดกวัฒนธรรม กรณีศึกษา : ชุมชนตลาดร้อยปีคลองสวน จ. สมุทรปราการ – ฉะเชิงเทรา

Abstract

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนคุณค่ามรดกและความสำคัญทางวัฒนธรรมของตลาดคลองสวน เพื่อศึกษาแผนงานในการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน และเพื่อวางแผนการจัดการคลองสวนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยการวิจัยใช้วิธีการสำรวจพื้นที่ การสัมภาษณ์ชาวบ้านภายในตลาด 10 คน สัมภาษณ์นักท่องเที่ยว 10 คน และตัวแทนจากหน่วยงานราชการ 2 คน และเก็บแบบสอบถามจากนักท่องเที่ยว 100 คน ทั้งการสัมภาษณ์และการเก็บแบบสอบถามใช้วิธีการสุ่มทั้งสิ้น เพื่อช่วยในการเก็บรวบรวมข้อมูลแล้วนำมาวิเคราะห์ สรุปผลเพื่อเสนอแนะแนวทางการจัดการแหล่งทางประวัติศาสตร์และวางแผนงานจัดการตลาดคลองสวนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงมรดกทางวัฒนธรรมที่ยั่งยืน จากการศึกษาพบว่าตลาดคลองสวนมีคุณค่าและความสำคัญทางวัฒนธรรมทั้งในด้านประวัติศาสตร์ สุนทรียศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และด้านสังคม ตลาดคลองสวนสามารถเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในประเทศไทยได้ถ้าหากมีการจัดการที่เหมาะสม ผู้วิจัยได้เสนอนำข้อมูลที่ได้จากการศึกษามีจัดทำแผนการจัดการคลองสวนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงมรดกทางวัฒนธรรมที่ยั่งยืนใน 5 ด้าน คือ 1) ด้านการอนุรักษ์โดยการปรึกษาและค้นหาข้อมูลจากชุมชนและประเมินความสำคัญทางวัฒนธรรม การจัดการความรู้ในการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม การพัฒนาและการดำเนินนโยบายอนุรักษ์และยุทธวิธีดำเนินการให้สำเร็จ รวมไปถึงนโยบายสำหรับการซ่อมบำรุงอาคารมรดก 2 ) ด้านการสื่อความ โดยทบทวนและปรับปรุงแก้ไขการสื่อความในพิพิธภัณฑ์ชุมชน จัดตั้งศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ออกแบบแผ่นพับและป้ายสำหรับนักท่องเที่ยว การจัดงานที่มีปฏิสัมพันธ์กับนักท่องเที่ยว และจัดตั้งหน่วยมัคคุเทศก์ท้องถิ่น 3) ด้านการอำนวยความสะดวกทางการท่องเที่ยวมุ่งเน้นไปที่การให้การบริการนักท่องเที่ยว โดยปรับเปลี่ยนการใช้งานอาคารประวัติศาสตร์เพื่อสนับสนุนการท่องเที่ยว การปรับปรุงพิพิธภัณฑ์ชุมชน การสนับสนุนกิจกรรมทางการท่องเที่ยว การจัดเตรียมการเดินทางในคลองสวน และบรรยากาศโดยรวมใหม่ 4) ด้านแผนทางการตลาด มีการเผยแพร่ สร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การจัดงานเทศกาลต่าง ๆ ของชุมชน 5 ) ด้านการตรวจสอบดูแลได้ถูกออกแบบเพื่อตรวจสอบว่าแผนงานที่นำเสนอทั้งหมดได้ถูกนำมาดำเนินการอย่างถูกต้อง

This research is to review critically the heritage values and cultural significance of Klong Suan Market, to study the program of sustainable conservation by survey and to suggest the management plan for Klong Suan as a historical site for a cultural heritage tourism. The research methods are surveying the area, interviewing 10 local residents, 10 visitors and 2 representatives from public sectors, and collecting 100 questionnaires from visitors. All samplings for both interview and questionnaire methods were selected randomly. The collected information was analyzed and concluded for suggestion of management plan for Klong Suan Market to be sustainable cultural tourism attraction. From the research, it is found that Klong Suan Market has four cultural significance values which are historical value, aesthetic value, scientific value and social value. With the proper management, Klong Suan could be one of the cultural tourism destination in Thailand. Thus, the researcher proposes the management plan for Klong Suan that aims to achieve sustainable cultural heritage tourism. The proposed plan consists of five programs which are: 1) Conservation—to consult with the community and assess cultural significance, cultural heritage conservation knowledge management program, development and carry out of conservation policy and implementation strategies, also included policies for restoration of heritage building; 2) Interpretation – to revise interpretation at the community museum, setting a Visitor Service Center, redesign of printed materials and signage for visitors and create interactive visitor event, and establish ‘Klong Suan Local Guide Units’ ; 3) Tourism Facilitating Program – this will focus on visitor service such as adaptive reuse of historic building for supporting tourism, renewal of community museum, encouraging tourism activities, and rearranging community circulation and atmosphere; 4) ‘Marketing’ plan—this also achieves the objective of this research; the marketing plan involves publicity, establishing cultural tourism network, and arranging community events; 5) Monitoring –this last program has been designed to monitor proper implementation of the proposed plan.