บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมของ มาลา คำจันทร์ และ อาไหล (A Lai) โดยศึกษาเฉพาะประเด็น ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ บทบาทของศาสนาและความเชื่อ และผลกระทบทางเศรษฐกิจมีต่อความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ โดยใช้แนวคิดเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมและแนวคิดเปรียบเทียบวรรณกรรมในการวิเคราะห์วรรณกรรมเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของมาลา คำจันทร์ และอาไหล (A Lai) ที่จัดพิมพ์ระหว่าง พ.ศ. 2550–2565 จำนวน 12 เรื่อง และเสนอผลการศึกษาด้วยวิธีการพรรณนาวิเคราะห์
ผลการศึกษาพบว่า การศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมของมาลา คำจันทร์ และอาไหล (A Lai) สามารถจำแนกแนวคิดเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมออกเป็น 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งนักประพันธ์ทั้งสองเห็นพ้องว่า มนุษย์ควรเคารพและพึ่งพาธรรมชาติอย่างสมดุล และหากมนุษย์ทำลายธรรมชาติย่อมเผชิญผลกระทบที่ย้อนกลับมายังตนเอง โดยมาลา คำจันทร์เน้นมิติทางวัฒนธรรมและความเชื่อดั้งเดิมที่มองธรรมชาติเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ส่วนอาไหล (A Lai) เน้นมิติของโครงสร้างสังคมและเศรษฐกิจ โดยชี้ให้เห็นผลกระทบจากนโยบายรัฐต่อระบบนิเวศ 2) บทบาทของศาสนาและความเชื่อ ซึ่งทั้งสองต่างเสนอว่าศาสนาและความเชื่อท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการกำกับพฤติกรรมมนุษย์และรักษาสมดุลกับธรรมชาติ โดยมาลา คำจันทร์เสนอผ่านศาสนาพุทธแบบล้านนาและความเชื่อท้องถิ่นเกี่ยวกับผี ส่วนอาไหล (A Lai) เสนอผ่านศาสนาพุทธแบบทิเบตและพลังศักดิ์สิทธิ์เชิงนามธรรมที่เยียวยาจิตใจ และ 3) การพัฒนาเศรษฐกิจส่งผลให้วิถีชีวิตและค่านิยมที่ผูกพันกับธรรมชาติเสื่อมถอย โดยมาลา คำจันทร์เสนอผ่านการเปลี่ยนแปลงในระดับความเชื่อของปัจเจกบุคคล ส่วนอาไหล (A Lai) สะท้อนผ่านโครงสร้างอำนาจรัฐและกลไกตลาด การศึกษาครั้งนี้ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจวรรณกรรมเชิงนิเวศวิทยาวัฒนธรรมของไทยและจีน อีกทั้งตอกย้ำบทบาทของวรรณกรรมในการสร้างจิตสำนึกเชิงนิเวศเพื่อการอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่างยั่งยืน
This article is a comparative study between literary works of Mala Cumchan and of A Lai focusing on relations between humans and the nature; roles of religions and beliefs; and economic effects on the relation between humans and the nature. The theories of cultural ecology and comparative literary study are applied on the study of twelve literary works, publishedduring1997–2022, of both stated authors. Study findings are reported as a descriptive analysis.
The study finds three main ideas in the works studied, as follows.1)Relations between humans and the nature, both authors present the idea that humans should balance their respect and dependence on the nature. Destroying the nature provides reflective effects on human themselves. Mala Cumchan focuses on the cultural dimension and traditional belief that the nature is sacred. On the other hand, A Lai raises the social structure and economic aspects, pointing out effects from state policies on the ecosystem.2)Roles of religions and beliefs, both authors observe that religions and local beliefs regulate human behaviors and assist to protect the natural balance. Mala Cumchan presents Buddhism, especially practices of northern Thai people, and local beliefs in ghost; while, A Lai reflects Buddhism, Tibetan sect, and spiritual power with mental healing force.3)Decline of natural-oriented ways of life and values caused by economic development, Mala Cumchan shows changes of individual beliefs; while, A Lai relates the structure of state power and marketing system. This study expands comprehension of Thai and Chinese literary works focusing on cultural ecology. Also, the role of literature in inspiring ecological awareness of sustainable living with the nature is emphasized.
