บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาพฤติกรรมนักท่องเที่ยวต่อกิจกรรมการดําน้ำตื้นในพื้นที่ 2) เพื่อศึกษาการจัดการเชิงพื้นที่สําหรับกิจกรรมการดําน้ำตื้น และ 3) เพื่อกําหนดแนวทางการจัดการเชิงพื้นที่สําหรับกิจกรรมการดําน้ำตื้น การวิจัยเป็นแบบผสานวิธีใช้แนวคิดการจัดการการท่องเที่ยวเชิงพื้นที่ทางทะเลอย่างมีส่วนร่วมเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ หมู่เกาะแสมสาร จังหวัดชลบุรี ใน 2 พื้นที่ คือ 1) กลุ่มเกาะแสมสาร / เกาะปลาหมึก และ 2) กลุ่มเกาะจวง /เกาะโรงโขน / เกาะโรงหนังกลุ่มตัวอย่างใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง มี 2 กลุ่มคือ 1) ผู้ที่มาเที่ยวและทํากิจกรรมดําน้ําตื้น จํานวน 400 คน และ 2) เจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐและผู้ประกอบการนําเที่ยวทางทะเล จํานวน 13 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 2 ชนิด คือ แบบสอบถามแบบผสม วิเคราะห์ข้อมูลการวิจัยเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนาและการแจกแจงแบบ t และสถิติวิเคราะห์ t -test ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับข้อมูลเชิงปริมาณ ผลการวิจัยพบว่า ข้อที่ 1) ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องมีความเห็นว่านักท่องเที่ยวที่ขาดความชํานาญในการว่ายน้ำเมื่อดําน้ำตื้นจะสร้างความเสียหายแก่แนวปะการังควรมีการมาตรการจัดการสําหรับกิจกรรมการดําน้ําตื้นเพื่อลดความเสียหายในพื้นที่ข้อที่ 2) การจัดการเชิงพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพสําหรับกิจกรรมการดําน้ำตื้นที่มีประสิทธิภาพควรประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์มาใช้โดยกําหนดพื้นที่ทํากิจกรรมการดําน้ำตื้นให้เหมาะสมกับปะการังในพื้นที่และสร้างสิ่งอํานวยความสะดวกสําหรับนักท่องเที่ยวที่มาดําน้ำตื้นอย่างเพียงพอและข้อที่ 3) แนวทางการจัดการเชิงพื้นที่สําหรับกิจกรรมการดําน้ำตื้นบริเวณหมู่เกาะแสมสาร มีองค์ประกอบ 4 ข้อ คือ 1)การจัดการพื้นที่ 2)การจัดการกิจกรรม 3)การจัดการผลกระทบและ 4)การจัดการกฎระเบียบ การดําเนินการต้องกระทําร่วมกันระหว่างภาคส่วนที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสมของสภาพภูมิประเทศและทรัพยากร โดยรูปแบบการจัดการเชิงพื้นที่ หรือ PAIR MODEL นี้แสดงผลออกมาเป็นแผนที่การจัดการพื้นที่และกฎระเบียบสําหรับกิจกรรมดําน้ำตื้นในพื้นที่หมู่เกาะแสมสารโดยภาคส่วนที่เกี่ยวข้องนําไปใช้ในการลดผลกระทบจากกิจกรรมการดําน้ำตื้นได้
This article aimed (1) to study the tourists’ behavior regarding snorkeling activities in the area, (2) to study spatial management for snorkeling, and (3) to determine guidelines for spatial management for snorkeling. The research used the concept of participatory marine spatial tourism management as a framework. The research area is the Samae San Islands, Chonburi Province: 1) the Samae San Island/Plamuk Island group and 2) the Chuang Island/Rong Khon Island/Rong Nang Island group. The sample group used a purposive selected method, including 2 groups, which were structured questionnaires with 400 tourists who came to visit and snorkeling, and an in-depth interview with 13 government officers and marine tour operators. Quantitative research data was analyzed using descriptive statistics and t-distribution and t-test analysis. Qualitative data used content analysis; the results showed that 1) the related stakeholders commented that tourists who do not have swimming skills will damage the coral reefs when snorkeling. The management measures for snorkeling activities are needed to reduce damage in the area. 2) Effective spatial management for snorkeling activities should apply geographic information systems to determine the areas for snorkeling and provide facilities for tourists and 3) Spatial management guidelines for snorkeling activities in the area Samae San Islands are composed of 4 parts: 1) area management, 2) activity management, 3) impact management, and 4) regulation management. However, the operation should cooperate between the related stakeholders, which is appropriate to the geographical area and resources. The spatial management, or PAIR MODEL, demonstrated maps of the area management and regulations for snorkeling in the Samae San Islands area and can be used by related stakeholders to reduce the impacts of snorkeling activity.
