Abstract:
ภาพพจน์และรสวรรณคดี เป็นสุนทรีย์คือความงามในภาษา กวีจะใช้ภาพพจน์เพื่อเป็นการเปรียบหรืออธิบายสิ่งที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรม ซึ่งภาพพจน์ที่นิยมใช้ในวรรณคดีได้แก่ อุปมา คือ การเปรียบเทียบความเหมือนกันของสิ่งหนึ่งกับอีกสิ่งหนึ่ง อุปลักษณ์ คือ การเปรียบเที่ยบของสองสิ่งเหมื อนสิ่งเดียวกัน อนุนามนัย คือ การนำส่วนน้อยมาแทนส่วนทั้งหมด อธินามมัย คือ การใช้ชื่อรวมๆ แทนสิ่งใดสิ่งหนึ่ง บุคลาธิฐาน คือ การแสงให้เห็นถึงสิ่งที่ไม่มีชีวิตกระทำกิริยาอาการเหมือนมนุษย์ อติพจน์ คือ การกล่าวเกินความเป็นจริง สัทพจน์ คือ การเปรียบเทียบโดยการเลียนเสียงธรรมชาติ ปฏิพจน์ คือ การใช้คำที่มีความหมายตรงข้ามมากล่าวไว้ด้วยกันอย่างกลมกลืน ส่วนรสวรรณคดีไทยนั้น เป็นลีลาแห่งความงามของการใช้คำเพื่อสื่ออารมณ์ซึ่งมีรสต่าง ๆ ได้แก่ เสาวรจนีย์ คือ การชมโฉมหรือชมความงามของสถานที่ นารีปราโมทย์ คือ การโอ้โลมการเกี้ยวพาราสี พิโรธวาทัง คือ บทแสดงความโกรธเกรี้ยว ความไม่พอใจต่างๆ และสัลลาปังคพิสัย คือ การแสดงความโศกเศร้าเสียใจ ซึ่งการใช้ภาพพจน์และรสวรรณคดีนั้นเป็นการแสดงถึงความงดงามในภาษาไทย
