Abstract:
อุปมาธรรมเรื่อง “การข้ามฝั่ง” เป็นฉากสำคัญในเวสสันดรชาดก ตอนพระเวสสันดรตรัสเปรียบเทียบเรื่องยานนาวาในกัณฑ์กุมาร เรื่องยานนาวาพบหลักฐานได้ในเวสสันดรชาดกในพระไตรปิฎก อรรถกถาเวสสันตรชาดก และเวสสันตรทีปนี จนถึงวรรณคดีเรื่องมหาชาติในชั้นหลังก็ปรากฏเรื่องยานนาวา เช่น มหาชาติคำหลวง กาพย์มหาชาติ ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก และกุมารคำฉันท์ ซึ่งแสดงถึงการอนุรักษ์ “ยานนาวา” จนพัฒนาเป็น “สำเภานาวา” โดยมีหลักฐานการพัฒนาที่สำคัญคือศิลปกรรมวิหารสำเภาจีนที่วัดยานนาวา กรุงเทพมหานคร
