มองวิวัฒนาการสังคมไทยจากนวนิยาย เรื่อง “สี่แผ่นดิน”

Abstract

นวนิยายเรื่อง “สี่แผ่นดิน” เป็นผลงานยอดเยี่ยมของม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมชผู้เขียนได้จินตนาการตัวละครให้มีบุคลิกลักษณะและบทบาทแตกต่างกันไปเพื่อสะท้อนขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมและชีวิตความเป็นอยู่ของคนในสังคมไทย ตลอดจนเบื้องหลังการเปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตร์และการเมืองการปกครองไทยเมื่อครั้งถูกอิทธิพลของชาวตะวันตกได้แผ่ขยายเข้าสู่ประเทศไทยตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(รัชกาลที่5)จนถึงสมัยสิ้นแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล(รัชกาลที่8)โดยการนำเอาวิถีชีวิตและชะตากรรมของตัวละครเอก “ แม่พลอย ” เป็นตัวนำของนวนิยายไปสู่เหตุการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นในยุคสี่แผ่นดินด้วยคุณประโยชน์ของนวนิยายเรื่อง“สี่แผ่นดิน”ที่มีต่อสังคมไทยซึ่งเป็นแบบอย่างวรรณกรรมอันทรงคุณค่าทางปัญญาให้ทั้งความบันเทิงและความรู้เกี่ยวกับสังคมและประวัติศาสตร์ไทยให้เห็นภาพการล่มสลายของสังคมระบอบศักดินาและการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์รวมทั้งการพัฒนาไปสู่ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขจากการวิเคราะห์นวนิยายเรื่อง“สี่แผ่นดิน”จะเห็นได้ว่าความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ของผู้ประพันธ์ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช อยู่ที่การใช้ศิลปะในการสร้างตัวละครให้มีบทบาทเข้มข้น สามารถสะท้อนภาพต่างๆได้อย่างชัดเจนเหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลงต่างๆนี้ เป็นเรื่องที่ประวัติศาสตร์ต้องจารึกไว้ จึงเป็นสิ่งที่อนุชนรุ่นต่อมาได้ทราบ แต่สิ่งที่ประวัติศาสตร์มิได้จารึกไว้ก็คือ รายละเอียดเกี่ยวกับชีวิตและความเป็นอยู่ตลอดจนความคิดเห็นของคนที่ต้องประสบกับเหตุการณ์ของการเปลี่ยนแปลงนั้นๆ เพราะรายละเอียดเล็กๆน้อยๆแห่งชีวิตย่อมเป็นมูลฐานของความคิดเห็นและการทำให้บุคคลเกิดปฏิกิริยาแตกต่างกันไปในเมื่อเหตุการณ์หรือการเปลี่ยนแปลงใดๆมากระทบตัว เราก็จะสามารถเข้าใจ และแยกแยะได้ ด้วยเหตุผลดังกล่าวผู้เขียนจึงมีเจตนาที่จะให้นวนิยายเรื่อง “สี่แผ่นดิน” เป็นที่รวบรวมรายละเอียดเบื้องหลังประวัติศาสตร์ต่างๆเหล่านี้ไว้อีกด้านหนึ่งถ้าหากจะเปรียบเหตุการณ์สำคัญๆที่เกิดขึ้นนั้นเป็นลายโครงบนผืนผ้าลายไทย ผู้เขียนมีเจตนาให้หนังสือเรื่อง“สี่แผ่นดิน”เป็นลายประกอบเพื่อจะได้ทำผ้าลายผืนนั้นให้มีลวดลายเต็มขึ้น และวิจิตรพิสดารยิ่งขึ้น

《四朝代》是克立•巴莫最孚盛名的作品，通过一个贵族女子珀怡的一生展现了曼谷王朝五世王到八世王（1868-1946）。几十年间的社会生活。小说写了发展在泰国的重大历史事件，皇宫的礼仪和习尚，以及西方影响所导致的社会变迁。本论文主要分析了作品中三个年龄相仿而不同身世，不同性格和不同的归宿。试图揭示泰国社会的历史演变。本论文从作者的家世、生平和文学创作入手，分析研究了《四朝代》所反映的历史背景，小说中的主要人物，贵族家庭和宫廷的变化与演变，主要通过女主人公珀怡的人生经历，探讨了作品与泰国社会历史演变的有机联系与深广的社会政治和文化背景。“从对作品的具体分析中，我们可以看到小说中所反映的皇朝，国家、政体对泰国社会发展的影响，特别是从作品中可见泰国社会发展中封建社会的解体，民主制度的兴起，皇族的衰落与历史的进步和发展。本论文的研究意义在于通过对《四朝代》中女主人公的心路历程，揭示泰国四个朝代的演变、以及这部文学作品与泰国社会历史演变的内在关系，探讨作品的文学价值与社会价值。通过分析，我们可以看到《四朝代》在艺术上的最大成功是塑造了一批具有浓重时代色彩的人物群象，写出了他们在特定历史条件下和特定环境中形成的性格，写出了他们不同的命运和遭遇。